Giá phế liệu thép tăng giảm ảnh hưởng giá thép xây dựng thế nào?
Phân tích cơ chế phế liệu → phôi → thép xây dựng và lý do giá scrap tăng chưa chắc làm giá thép cây tăng ngay.

Giá phế liệu là một biến số quan trọng của thị trường thép, nhưng không phải tín hiệu đủ để kết luận giá thép xây dựng sẽ tăng hoặc giảm ngay. Tác động thực tế còn phụ thuộc tuyến công nghệ, giá phôi, tỷ giá, tồn kho, công suất và sức mua.
Bài này tập trung vào tuyến scrap → steelmaking/billet → rolling → thép dài. Nếu cần khung tổng thể, xem 7 yếu tố ảnh hưởng giá thép tại Việt Nam.
Phế liệu thép tham gia sản xuất như thế nào?
Phế liệu sắt thép được thu hồi từ sản xuất, xây dựng, máy móc, phương tiện và hàng tiêu dùng sau sử dụng. World Steel Association cho biết mọi tuyến sản xuất thép đều sử dụng scrap ở một mức độ nào đó. Tuy nhiên mức độ nhạy rất khác nhau: lò điện hồ quang (EAF) có thể sử dụng tới 100% scrap, trong khi tuyến BF–BOF có thể dùng scrap tới khoảng 30% trong phối liệu.
Nguồn: worldsteel – Climate change and the production of iron and steel.
Điều này có nghĩa giá scrap thường có độ nhạy trực tiếp hơn với EAF. Với BF–BOF, quặng sắt, than luyện cốc/hot metal vẫn giữ vai trò lớn. Còn một nhà máy cán mua billet từ bên ngoài có thể chịu tác động gần hơn từ giá billet mua vào thay vì giá scrap spot.
Không phải mọi thép cây đều đi theo cùng một chuỗi scrap → phôi
Có ít nhất ba trường hợp cần tách:
| Mô hình | Biến chi phí gần nhất | Độ nhạy với scrap |
|---|---|---|
| EAF tự luyện và cán thép dài | Scrap + điện + yield + conversion cost | Cao hơn |
| BF–BOF tự luyện và cán | Quặng, than/coke, hot metal, scrap bổ sung | Thấp hơn EAF nếu các yếu tố khác tương đương |
| Nhà máy cán mua billet ngoài | Giá billet mua vào + rolling cost | Gián tiếp qua giá billet |
Vì vậy, khi thấy scrap tăng hoặc giảm, cần biết nhà sản xuất thép cây đang theo tuyến công nghệ nào và billet được tự sản xuất hay mua ngoài.
Từ giá phế liệu đến giá thép xây dựng có những bước nào?
- Giá scrap thay đổi theo cung cầu, thương mại và chất lượng phế.
- Chi phí scrap thực dùng thay đổi sau khi tính freight, FX, xử lý và yield.
- Chi phí steelmaking hoặc giá billet có thể thay đổi.
- Rolling cost và giá thành thép dài phản ứng theo độ trễ.
- Nhà máy cân đối tồn kho, đơn hàng và biên lợi nhuận.
- Đại lý/nhà phân phối điều chỉnh theo hàng tồn và sức mua.
- Giá tới công trình còn cộng vận chuyển, bốc dỡ, VAT và điều kiện giao.
Đây là lý do không nên lấy một bản tin giá scrap quốc tế rồi nhân trực tiếp vào giá thép cây tại Việt Nam.
“Giá scrap” chưa phải “usable scrap cost”
Chi phí scrap thực tế của nhà máy có thể hiểu theo framework:
Chi phí phế liệu hữu dụng (VND/tấn kim loại thu hồi) ≈ {[(giá mua + cước/phí mua) USD/tấn phế liệu] × tỷ giá VND/USD + phí xử lý (VND/tấn phế liệu)} ÷ tỷ lệ thu hồi.
Đây là khung tính minh họa khi giá mua và cước cùng báo bằng USD/tấn; nếu một khoản đã tính bằng VND thì không đổi tiền lần nữa. Tỷ lệ thu hồi phải lấy theo phế liệu và quy trình thực tế; kết quả chưa bao gồm điện, vật liệu kim loại bổ sung hay chi phí luyện/cán, nên không phải giá thành thép cây.
Hai lô scrap có cùng giá USD/tấn nhưng khác grade, tạp chất, kích thước hoặc tỷ lệ thu hồi có thể tạo chi phí khác nhau trên mỗi tấn thép lỏng. Vì vậy benchmark quốc tế chỉ là một tín hiệu tham khảo, không phải BOM hay giá vốn mặc định của một nhà máy.
Khi nào scrap tác động mạnh, yếu hoặc chậm?
| Tình huống | Tác động có thể xảy ra |
|---|---|
| Scrap tăng + nhu cầu thép xây dựng mạnh | Khả năng pass-through sang giá bán cao hơn |
| Scrap tăng + nhu cầu yếu | Nhà máy có thể phải chịu co biên lợi nhuận |
| Scrap giảm + tồn kho nguyên liệu giá cao | COGS phản ứng chậm hơn giá spot |
| USD/VND tăng | Có thể làm mất một phần lợi ích của scrap nhập khẩu giảm |
| Billet đi ngược chiều scrap | Giá thép cây có thể không đi cùng scrap |
| Scrap chất lượng/yield thấp | Cost thực tế có thể cao dù giá mua theo tấn thấp |
Bối cảnh 2026: nhu cầu thép xây dựng đang hỗ trợ khả năng pass-through
VSA cho biết trong 7 tháng đầu năm 2026, thép xây dựng tiếp tục dẫn dắt nhu cầu nội địa. Ở 6 tháng đầu năm, sản xuất thép thành phẩm đạt 18,21 triệu tấn, tăng 15,1%, còn bán hàng đạt 17,954 triệu tấn, tăng 14,2%; VSA cũng ghi nhận thép xây dựng là một trong các nhóm tăng trưởng tốt nhờ nhu cầu trong nước.
Nguồn: VSA – thị trường thép trong nước 6 tháng đầu năm 2026 và VSA – thị trường thép Việt Nam 7 tháng đầu năm 2026.
Điều này không có nghĩa scrap tăng sẽ tự động kéo giá thép cây tăng. Nó chỉ cho thấy trong môi trường cầu nội địa tốt hơn, doanh nghiệp có thể có khả năng chuyển chi phí sang giá bán khác với giai đoạn sức mua yếu.
Vì sao phế liệu tăng nhưng thép cây chưa tăng ngay?
- Nhà máy hoặc đại lý vẫn còn tồn kho giá vốn cũ.
- Giá billet mua ngoài chưa tăng tương ứng.
- Nhu cầu yếu khiến thị trường khó hấp thụ mức tăng.
- Tỷ giá hoặc cước vận tải đang giảm.
- Doanh nghiệp chấp nhận co biên lợi nhuận trong ngắn hạn để giữ đơn hàng.
Ngược lại, giá phế liệu giảm cũng không đảm bảo thép cây giảm ngay nếu doanh nghiệp đang giữ tồn kho giá vốn cao hoặc các chi phí khác tăng.
Phế liệu khác quặng sắt và than luyện cốc ở đâu?
Quặng sắt và than luyện cốc gắn chặt với tuyến BF–BOF, trong khi scrap có vai trò lớn hơn ở EAF nhưng vẫn được sử dụng trong cả BF–BOF. Vì vậy khi đọc tin nguyên liệu cần biết nhà sản xuất và nhóm sản phẩm đang theo tuyến công nghệ nào. Xem thêm bài quặng sắt, than cốc và biên lợi nhuận ngành thép.
Tỷ giá và cước tàu có thể làm thay đổi tác động
Nếu phế liệu nhập khẩu được định giá bằng USD, biến động USD/VND sẽ thay đổi giá vốn quy đổi. Một đợt giảm giá scrap bằng USD nhưng đồng nội tệ yếu đi có thể khiến mức giảm landed cost nhỏ hơn kỳ vọng. Chi tiết xem tỷ giá ảnh hưởng giá thép Việt Nam ra sao.
Tồn kho quyết định độ trễ
Nhà máy và nhà phân phối không mua nguyên liệu rồi bán thành phẩm trong cùng một ngày. Hàng tồn kho tạo độ trễ giữa giá nguyên liệu và giá bán. Khi thị trường đang restocking, tác động có thể truyền nhanh hơn; khi cầu yếu và tồn kho cao, giá bán có thể phản ứng chậm hoặc trái chiều.
Xem bài Tồn kho thép tăng thì giá có giảm không? để phân biệt restocking và destocking.
Kinh nghiệm rút ra khi dùng scrap để đọc xu hướng thép cây
Scrap có thể là một tín hiệu sớm hữu ích, nhưng chỉ khi người đọc biết nó đang tác động tới đúng production route và có thêm xác nhận từ billet, tồn kho và cầu thép dài. Từ chuỗi giá có thể rút ra một số kinh nghiệm thực hành.
1. Theo dõi spread scrap–billet, không chỉ giá scrap tuyệt đối
Scrap tăng nhưng billet không tăng tương ứng có thể cho thấy margin steelmaking đang bị ép hoặc thị trường downstream chưa chấp nhận giá cao hơn. Ngược lại, khi giá phế liệu và giá phôi (billet) cùng tăng, áp lực chi phí lên thép dài đáng theo dõi hơn. Tuy nhiên, khi so chênh lệch scrap–billet cần chuẩn hóa mác phế liệu, đồng tiền/tấn, thời điểm và điều kiện giao (FOB, CFR), thay vì trừ hai mức giá không cùng cơ sở. Ví dụ, mô hình Platts được Viện Sắt Thép Thái Lan dẫn ngày 19/8/2026 dùng giá nguyên liệu tháng 7 để ước tính chi phí tháng 8 và giả định tỷ lệ thu hồi phế liệu 89%; đó là giả định mô hình, không phải giá vốn của một nhà máy Việt Nam.
2. Usable scrap cost quan trọng hơn benchmark headline
Giá CIF/FOB scrap chỉ là điểm bắt đầu. Freight, tỷ giá, grade, yield và xử lý có thể khiến usable cost của từng nhà máy khác nhau đáng kể. Vì vậy không nên dùng một benchmark quốc tế làm đại diện cho toàn bộ chi phí phế liệu của ngành.
3. Phải xác định route trước khi dùng scrap làm chỉ báo
Với EAF tự luyện, scrap là biến gần hơn với cost base; với BF–BOF, quặng và than/coke có thể quan trọng hơn; với rolling mill mua billet, billet mới là tín hiệu gần giá thép cây hơn. Đây là bước lọc đầu tiên trước mọi kết luận.
4. Scrap tăng chỉ dễ pass-through khi demand xác nhận
Nếu sales/shipments tốt, inventory days thấp và lead time kéo dài, nhà máy có khả năng chuyển cost tăng sang giá bán cao hơn. Nếu cầu yếu, scrap tăng có thể chỉ làm margin co lại trong một thời gian.
5. Độ trễ phải đọc cùng tuổi tồn kho nguyên liệu và thành phẩm
Nhà máy còn nhiều scrap hoặc billet giá cũ sẽ chưa phản ứng ngay với spot market. Tương tự, đại lý còn nhiều thép cây giá cũ có thể giữ transaction price thấp hơn mill replacement cost trong ngắn hạn.
6. FX và freight có thể đảo ngược tín hiệu scrap
Scrap USD giảm chưa chắc làm usable cost giảm nếu USD/VND và freight cùng tăng. Vì vậy tín hiệu nên dùng là landed usable scrap cost bằng VND/tấn, không phải chỉ benchmark USD/tấn.
7. Kinh nghiệm mua hàng là chờ cụm xác nhận, không phản ứng với một phiên scrap
Một cụm tín hiệu đáng chú ý hơn là scrap tăng + billet tăng + tồn kho thấp + sales tốt + báo giá nhà máy rút ngắn hiệu lực. Khi các tín hiệu này đồng thuận, xác suất thép cây điều chỉnh tăng sẽ cao hơn việc scrap chỉ tăng riêng lẻ.
Người mua nên theo dõi gì?
- Giá scrap chỉ là một biến số, không phải chỉ báo duy nhất.
- So song song scrap, billet, thép cây, tỷ giá và tồn kho.
- Nếu biết nguồn sản xuất, xác định tuyến EAF, BF–BOF hay rolling mill mua billet.
- Kiểm usable scrap cost thay vì chỉ benchmark headline.
- Theo dõi spread scrap–billet và billet–rebar nếu có dữ liệu.
- Kiểm thời hạn hiệu lực của báo giá.
- Khóa thương hiệu, mác, đường kính và điều kiện giao trước khi so.
- Không dùng giá nguyên liệu quốc tế để suy ra trực tiếp giá giao tại công trình.
Kết luận
Giá phế liệu có thể tạo áp lực lên chi phí thép xây dựng, nhưng độ nhạy phụ thuộc production route, billet sourcing, usable scrap cost, tồn kho và nhu cầu. Với EAF tự luyện, scrap thường là cost driver trực tiếp hơn; với BF–BOF hoặc nhà máy cán mua billet, tác động có thể yếu hơn hoặc truyền gián tiếp.
Cách đọc đúng là theo chuỗi scrap → usable scrap cost → steelmaking/billet → rolling → mill price → distribution → giá giao công trình, thay vì nhìn một benchmark scrap độc lập.
Kinh nghiệm quan trọng là chỉ nâng mức cảnh báo khi scrap đồng thuận với ít nhất một biến gần long steel như billet/replacement cost và một biến cầu như sales, inventory hoặc lead time. Đây là cách dùng scrap như tín hiệu sớm mà không biến nó thành dự báo một chiều.
Last verified: 6/10/2026.
Để theo dõi rộng hơn, xem Tin thị trường thép và bảng giá hiện tại.
Minh bạch nội dung
Tác giả & người kiểm duyệt
Bài viết được tách rõ vai trò chuyên môn và vai trò review để người đọc dễ kiểm chứng thông tin trước khi liên hệ báo giá.
Tác giả chuyên môn
Đoàn Trình Dục
Phụ trách nội dung kỹ thuật về thép và vật liệu xây dựng
Tác giả nội dung trên baogiathepxaydung.com, tham gia biên soạn các bài hướng dẫn về quy cách sản phẩm thép, nhận diện thương hiệu, kiểm tra tem nhãn, chứng từ và giao nhận vật tư. Nội dung kỹ thuật cần được đối chiếu với hồ sơ dự án, tiêu chuẩn áp dụng và dữ liệu của lô hàng thực tế trước khi sử dụng để nghiệm thu hoặc đặt mua.
Lưu ý minh bạch: Giá thép, tồn kho, quy cách và thời gian giao hàng có thể thay đổi theo thị trường. Người đọc nên liên hệ Đông Dương SG để xác nhận thông tin trước khi đặt hàng.
Bảng giá thép xây dựng Liên hệ xác nhận báo giá