Thép ray cầu trục dòng QU dùng cho cầu trục, cổng trục, bến cảng và hệ nâng hạ tải lớn. Sản phẩm hiện có 4 mã QU70, QU80, QU100 và QU120, cùng chiều dài 12 m.
Quy cách ray cầu trục hệ QU
| Mã | Cao ray | Rộng đáy | Rộng đầu | Dày bụng | Khối lượng | Tiêu chuẩn tham chiếu hiện hành |
|---|---|---|---|---|---|---|
| QU70 | 120 mm | 120 mm | 70 mm | 28 mm | 52,77 kg/m | YB/T 5055-2025 |
| QU80 | 130 mm | 130 mm | 80 mm | 32 mm | 64,41 kg/m | YB/T 5055-2025 |
| QU100 | 150 mm | 150 mm | 100 mm | 38 mm | 89,05 kg/m | YB/T 5055-2025 |
| QU120 | 170 mm | 170 mm | 120 mm | 44 mm | 118,50 kg/m | YB/T 5055-2025 |
Các số 70, 80, 100 và 120 gắn với bề rộng đầu ray danh nghĩa (mm), không phải kg/m hay tải nâng của cầu trục. Bảng trên sử dụng khối lượng lý thuyết tham chiếu YB/T 5055-2025 đối với hệ QU; không dùng trị số kg/m của catalogue khác để tính đơn hàng mà không ghi rõ nguồn. Theo cổng thông tin tiêu chuẩn chính thức của Trung Quốc, YB/T 5055-2025 có hiệu lực từ 01/03/2026, thay thế phiên bản 2014. Đây là nguồn đối chiếu thông số, không phải xác nhận ray/lô hàng hiện bán đã được chứng nhận phù hợp. Khi đặt mua, cần đối chiếu bản vẽ, mác thép, chứng chỉ và số lô thực tế.
Vì sao có bảng QU80 là 63,69 kg/m? Một số catalogue dùng trị số 63,69 kg/m, khác với 64,41 kg/m theo bảng tham chiếu YB/T 5055-2025 đang dùng tại đây. Với cây dài 12 m, hai cách tính lần lượt cho 764,28 kg và 772,92 kg, chênh 8,64 kg/cây; 10 cây chênh 86,4 kg về dự toán lý thuyết. Sự khác biệt giữa các bảng không tự chứng minh lô hàng thực tế thiếu cân. Trước khi đặt hàng, hãy thống nhất phiên bản thông số, khối lượng làm căn cứ tính giá và phương pháp nghiệm thu trong đơn hàng hoặc hợp đồng.
Trọng lượng lý thuyết cây 12 m
- QU70: khoảng 633,24 kg/cây.
- QU80: khoảng 772,92 kg/cây.
- QU100: khoảng 1.068,60 kg/cây.
- QU120: khoảng 1.422,00 kg/cây.
Tổng tấn dự toán = số cây × kg/cây ÷ 1.000. Công thức này hữu ích để dự trù xe, cẩu và so báo giá, nhưng nghiệm thu phải theo điều kiện mua bán và dữ liệu lô hàng.
Ví dụ dự toán giả định: mua 3 cây QU80 dài 12 m, dùng mức 64,41 kg/m trong bảng tham chiếu thì mỗi cây khoảng 12 × 64,41 = 772,92 kg; tổng ba cây khoảng 2.318,76 kg (2,319 tấn khi làm tròn). Đây chỉ là khối lượng lý thuyết để dự trù vận chuyển, không phải kết quả cân hay cam kết khối lượng giao thực tế. Đơn giá, phụ kiện và chi phí nâng hạ cần báo riêng theo yêu cầu.
Không chọn mã QU theo tải nâng danh nghĩa
Tải nâng không bằng tải bánh xe tác dụng lên ray. Cần có tải bánh lớn nhất, tự trọng thiết bị, vị trí xe con, số bánh, hệ số động, lực ngang và lực phanh. Mã ray phải được kỹ sư thiết kế hoặc nhà chế tạo cầu trục xác nhận.
Thông tin cần chốt trước khi báo giá
- Mã QU, chiều dài cây và tổng số mét.
- Tải bánh xe, đường kính, bề rộng, vật liệu và độ cứng bánh.
- Kiểu dầm đỡ, bản đế, pad và hệ kẹp ray.
- Mác thép, độ cứng, tiêu chuẩn và chứng chỉ theo yêu cầu dự án.
- Cắt, khoan, xử lý đầu ray, bản nối, bulông và phụ kiện.
- Điều kiện giao hàng, thiết bị nâng và vị trí kê.
Phụ kiện phải khớp đúng hệ ray
Kẹp ray, pad cao su, bản đế, bản nối và bulông không nên chọn chỉ theo tên “phụ kiện cầu trục”. Hình học đáy ray, chiều cao hệ ray, lỗ liên kết và cấu tạo dầm đỡ phải tương thích. Khi yêu cầu báo giá nên tách rõ ray chính, kẹp, pad, bản đế, bản nối, bulông và số lượng từng loại; nếu nhà cung cấp chỉ báo ray thì không nên coi phụ kiện đã nằm trong đơn giá.
Hệ kẹp và pad ảnh hưởng trực tiếp đến vận hành
Ray đúng mã vẫn có thể làm việc kém nếu kẹp, bản đế hoặc lớp đệm không phù hợp. Cần chốt loại kẹp, khoảng cách kẹp, mô-men siết theo hệ được duyệt, loại pad, phương án nối và dung sai lắp đặt theo bản vẽ. Không nên tự đưa một khoảng cách kẹp hoặc dung sai cao độ cố định cho mọi cầu trục.
Cách chuẩn hóa hai báo giá ray QU
- Đưa về cùng mã QU và cùng chiều dài 12 m hoặc cùng tổng mét.
- Quy đổi giá vật tư về cùng đơn vị đồng/kg hoặc đồng/cây.
- Tách phụ kiện, gia công đầu ray, khoan/cắt, vận chuyển và hạ hàng.
- Kiểm tra báo giá có bao gồm chứng chỉ, heat/lot và yêu cầu kiểm tra vật liệu hay chưa.
- Không so tổng tiền nếu một bên báo “ray + phụ kiện” còn bên kia chỉ báo ray trần.
Cách đọc giá ray QU: Nếu báo giá theo kg, cần hỏi rõ giá áp dụng cho mã QU nào, theo khối lượng lý thuyết hay cân thực tế và thời điểm hiệu lực. Nếu báo giá theo cây, yêu cầu thể hiện chiều dài, khối lượng tính tiền/cây, đơn giá và tổng tiền; khi quy đổi theo lý thuyết, tiền ray/cây = khối lượng tính tiền/cây × đơn giá/kg. Giá phụ kiện, VAT, cắt gia công và vận chuyển phải được nêu riêng theo điều kiện báo giá. Không lấy giá ray P hoặc mức giá tham khảo thị trường làm giá cam kết cho QU70–QU120.
Mẫu yêu cầu báo giá ray cầu trục
Ví dụ: “QU80 × 12 m, số lượng … cây; tải bánh lớn nhất … kN theo hồ sơ thiết bị; dầm đỡ/bản đế theo drawing …; yêu cầu kẹp ray, pad, bản nối và bulông báo tách dòng; tiêu chuẩn YB/T 5055-2025; yêu cầu chứng chỉ lô; báo riêng vận chuyển và hạ hàng tại …”. Các dấu “…” phải lấy từ hồ sơ dự án, không tự suy đoán.
Checklist nghiệm thu
- Đo chiều cao, rộng đầu, rộng đáy và dày bụng.
- Kiểm tra chiều dài, khối lượng, độ thẳng và cong xoắn.
- Quan sát bề mặt đầu ray, thân ray, đáy ray và hai đầu cây.
- Đối chiếu mác thép, tiêu chuẩn, heat number và chứng chỉ lô.
- Kiểm tra kẹp, pad, bulông, bản đế và bản nối theo đơn hàng.
- Sau lắp đặt, nghiệm thu cao độ, khoảng cách hai tuyến và độ thẳng theo bản vẽ/tiêu chuẩn dự án thay vì dùng một dung sai chung không có căn cứ.
Tham khảo liên quan
Xem danh mục Thép ray để đối chiếu hệ ray; nếu cần so với nhóm ray P38–P60 cho đường ray tải nặng, xem thêm Thép ray tàu.
Phân biệt đúng nhóm ray
Phân biệt ray QU, ray P và ray vuông: Trang này tập trung vào ray cầu trục QU70–QU120 dài 12 m. Ray chữ P (như P11–P30, P38–P60) là nhóm có hình học tiết diện và hệ phụ kiện khác; thanh thép vuông đặc chỉ dùng thay ray trong những hệ dẫn hướng được thiết kế riêng, không mặc định thay trực tiếp ray QU. Việc chọn loại ray phải dựa vào tải bánh xe, kết cấu đỡ, tiếp xúc bánh–ray và phương án liên kết, không chỉ dựa vào tải nâng tính bằng tấn. Khi cần so sánh, xem phân biệt ray nhẹ, ray tàu và ray cầu trục.

