Nguyên liệu và chuỗi cung ứng

Tỷ giá USD/VND, CNY/VND ảnh hưởng giá thép Việt Nam ra sao?

Giải thích cách USD/VND và CNY/VND tác động tới giá vốn thép, nguyên liệu và hàng nhập khẩu, cùng vai trò của tồn kho và landed cost.

Đăng ngày Cập nhật
Tiền USD và nhân dân tệ minh họa tác động tỷ giá tới giá thép Việt Nam

Tỷ giá có thể làm thay đổi giá vốn thép và nguyên liệu nhập khẩu, nhưng không nên đọc theo kiểu “USD tăng 1% thì giá thép tăng 1%”. Tác động thực tế phụ thuộc đồng tiền ghi trên hợp đồng, thời điểm khóa tỷ giá, giá hàng hóa gốc, cước vận tải, thuế, tồn kho và khả năng chuyển chi phí sang giá bán.

Bài này tập trung vào cơ chế currency of invoice → executable FX rate → landed cost → inventory lag → selling price. Nếu cần khung rộng hơn, xem 7 yếu tố ảnh hưởng giá thép tại Việt Nam.

Điều quan trọng đầu tiên: xuất xứ hàng hóa không đồng nghĩa đồng tiền thanh toán

Một lô HRC hoặc thép thành phẩm có xuất xứ Trung Quốc không nhất thiết được thanh toán bằng CNY. Nhiều hợp đồng thương mại thép quốc tế vẫn báo giá hoặc thanh toán bằng USD. Vì vậy, với từng giao dịch phải xác định đồng tiền trên invoice/hợp đồng trước khi chọn cặp tỷ giá cần theo dõi.

Tình huống Cặp tỷ giá gần nhất với dòng tiền CNY có còn quan trọng?
Hàng Trung Quốc báo giá và thanh toán bằng USD USD/VND Có, nhưng chủ yếu gián tiếp qua chi phí và chính sách giá của nhà cung cấp Trung Quốc
Hàng Trung Quốc thanh toán bằng CNY CNY/VND Trực tiếp hơn
Nguyên liệu quốc tế định giá bằng USD USD/VND CNY chỉ là biến tham chiếu nếu liên quan thị trường Trung Quốc
Doanh nghiệp có nguồn thu USD và chi USD USD/VND vẫn quan trọng Mức rủi ro ròng có thể thấp hơn nhờ natural hedge

USD/VND tác động tới giá thép qua những kênh nào?

  • Quặng sắt, than luyện cốc, phế liệu và HRC nhập khẩu được báo giá bằng USD.
  • Cước tàu, bảo hiểm và nhiều dịch vụ logistics quốc tế.
  • Thép thành phẩm nhập khẩu có invoice bằng USD.
  • Các khoản phải trả, L/C hoặc khoản vay ngoại tệ của doanh nghiệp.
  • Giá chào của nhà cung cấp nội địa nếu họ tham chiếu parity nhập khẩu.

Nếu giá hàng hóa bằng USD không đổi nhưng USD/VND tăng, giá quy đổi sang VND có thể tăng. Tuy nhiên, nếu giá hàng hóa gốc giảm đủ mạnh, hai tác động có thể bù trừ một phần hoặc toàn bộ.

CNY/VND quan trọng khi nào?

CNY/VND quan trọng trực tiếp khi hợp đồng được báo giá hoặc thanh toán bằng CNY. Với hàng Trung Quốc báo giá bằng USD, CNY vẫn có thể ảnh hưởng gián tiếp vì thay đổi chi phí nội địa của nhà sản xuất Trung Quốc, biên lợi nhuận xuất khẩu và mức giá USD mà họ sẵn sàng chào ra thị trường.

Do đó không nên chỉ nhìn CNY/VND rồi kết luận hàng Trung Quốc sẽ rẻ hay đắt hơn. Cần biết invoice currency, FOB/CFR/CIF, thuế, cước và producer/exporter.

USD/CNY là mắt xích dễ bị bỏ qua

Nếu cần quy đổi chéo, có thể dùng quan hệ khái niệm:

CNY/VND ≈ USD/VND ÷ USD/CNY

Trong đó USD/CNY được hiểu là số CNY đổi 1 USD. Đây chỉ là quan hệ tỷ giá chéo. Tỷ giá doanh nghiệp thực trả còn phụ thuộc ngân hàng, spread mua bán, phí giao dịch, thời điểm thanh toán và công cụ phòng ngừa rủi ro.

Vì vậy một biến động của USD/VND có thể bị khuếch đại hoặc bù trừ bởi USD/CNY. Chỉ nhìn một cặp tỷ giá sẽ dễ bỏ sót phần còn lại của chuỗi.

Tỷ giá trung tâm không phải tỷ giá giá vốn của doanh nghiệp

Ngân hàng Nhà nước công bố tỷ giá trung tâm và các tỷ giá tham khảo để thị trường theo dõi. Tuy nhiên, giá vốn của doanh nghiệp thường liên quan tới tỷ giá mua bán thực tế tại ngân hàng, tỷ giá trên hợp đồng, tỷ giá khóa qua forward hoặc tỷ giá ghi nhận kế toán tại từng thời điểm, không phải chỉ một con số tỷ giá trung tâm.

Nguồn tham khảo chính thức: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Framework đúng hơn để tính tác động lên landed cost

Với một lô hàng nhập khẩu, có thể dùng framework:

Landed cost (VND/tấn) ≈ [giá hàng và các chi phí phải trả bằng ngoại tệ (ngoại tệ/tấn) × tỷ giá thực hiện tương ứng (VND/ngoại tệ)] + các chi phí VND/tấn + thuế, PVTM quy thành VND/tấn (nếu áp dụng).

Trước khi cộng, cần kiểm đơn vị tiền tệ của từng khoản và điều kiện giao: giá CFR đã bao gồm cước vận tải chính, còn giá CIF đã bao gồm cả cước và bảo hiểm theo thỏa thuận; không cộng trùng những khoản đã nằm trong giá chào. Thuế/PVTM phải tính thành số tiền từ căn cứ và mức áp dụng cho đúng lô, không cộng trực tiếp tỷ lệ % vào số VND. Đây là khung dự toán chi phí mua hàng, không thay thế cách xác định trị giá hải quan; xem quy tắc Incoterms® 2020 của ICC.

Trong đó “executable FX” là tỷ giá thực tế doanh nghiệp có thể giao dịch hoặc đã khóa cho dòng tiền đó. Nếu hợp đồng thanh toán chậm, tỷ giá tại ngày ký hợp đồng và ngày thanh toán có thể khác nhau đáng kể.

Biến Nếu tăng Có thể bị bù bởi
USD/VND Chi phí hàng/cước USD quy đổi sang VND tăng Giá hàng hóa USD giảm
CNY/VND Chi phí hợp đồng thanh toán CNY tăng FOB CNY giảm hoặc supplier discount
Freight Landed cost tăng FOB giảm
Thuế/PVTM Landed cost của đúng nguồn hàng tăng Đổi source hoặc nguồn nội địa phù hợp
Tồn kho giá cũ Làm chậm phản ứng của COGS Restocking nhanh bằng giá mới

Ví dụ: USD tăng nhưng landed cost vẫn có thể giảm

Giả sử một lô nguyên liệu được báo giá bằng USD. Ví dụ giả định: giá hàng 1.000 USD/tấn tại tỷ giá 25.000 VND/USD tương đương 25.000.000 VND/tấn. Nếu USD/VND tăng 2% lên 25.500 nhưng giá hàng giảm 5% còn 950 USD/tấn, riêng tiền hàng quy đổi còn 24.225.000 VND/tấn, tức giảm 3,1%. Đây chưa phải landed cost cuối cùng vì chưa tính những khoản cước, bảo hiểm, thuế, phí và tình trạng tỷ giá đã khóa. Tuy nhiên kết quả cuối cùng còn phụ thuộc freight, thuế, phí cảng và thời điểm doanh nghiệp khóa tỷ giá.

Ngược lại, giá hàng hóa quốc tế giảm nhẹ nhưng USD/VND tăng mạnh, cước tăng hoặc doanh nghiệp thanh toán ở thời điểm tỷ giá bất lợi thì landed cost bằng VND vẫn có thể tăng.

Natural hedge và hedging làm độ nhạy tỷ giá khác nhau giữa doanh nghiệp

Một doanh nghiệp vừa nhập nguyên liệu bằng USD vừa có doanh thu xuất khẩu bằng USD có thể có natural hedge: dòng thu USD bù một phần dòng chi USD. Doanh nghiệp chỉ nhập khẩu nhưng chủ yếu bán bằng VND thường có exposure ròng lớn hơn.

Ngoài ra, doanh nghiệp có thể sử dụng hợp đồng kỳ hạn hoặc công cụ quản trị tỷ giá để khóa một phần chi phí ngoại tệ. Vì vậy hai doanh nghiệp mua cùng một loại HRC trong cùng tháng vẫn có thể ghi nhận chi phí VND khác nhau.

Tồn kho tạo độ trễ giữa FX và giá bán

Tỷ giá thay đổi hôm nay chưa chắc phản ánh ngay vào báo giá ngày mai. Doanh nghiệp có thể đang bán hàng được mua nhiều tuần trước ở tỷ giá khác, hoặc đã khóa ngoại tệ từ trước. Khi lô hàng mới đi vào COGS, tác động mới hiện rõ hơn.

Độ trễ này đặc biệt quan trọng với đại lý và nhà phân phối. Xem thêm Tồn kho thép tăng thì giá có giảm không?.

Tỷ giá tác động khác nhau theo từng nhóm thép

Nhóm Kênh tỷ giá đáng chú ý Biến cần đọc cùng
Thép xây dựng Scrap/billet/nguyên liệu nhập khẩu và FX gián tiếp Production route, billet sourcing, tồn kho
HRC Giá nhập khẩu, parity khu vực, USD/VND PVTM, HRC nội địa, khổ/mác thép
Ống/hộp HRC đầu vào + FX của nguồn nhập HRC tồn kho, demand, conversion cost
Tôn mạ HRC/CRC, kẽm/nhôm, FX và hàng nhập cạnh tranh Coating cost, tồn kho, xuất khẩu
Thép hình nhập khẩu Invoice currency + freight + thuế/PVTM Producer/exporter và ngày hiệu lực quyết định

Bối cảnh 9 tháng 2026: exposure ngoại tệ của nền kinh tế vẫn lớn

Theo Cục Thống kê, 9 tháng năm 2026 kim ngạch nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt khoảng 453,72 tỷ USD, tăng 36,7% so với cùng kỳ; Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất với khoảng 187,34 tỷ USD. Đây là dữ liệu thương mại vĩ mô, không phải số liệu riêng của ngành thép, nhưng cho thấy quy mô dòng hàng nhập khẩu khiến biến động ngoại tệ tiếp tục là một yếu tố đáng theo dõi với doanh nghiệp có đầu vào quốc tế.

Nguồn: Cục Thống kê – Báo cáo kinh tế xã hội quý III và 9 tháng 2026.

Cũng theo Cục Thống kê, chỉ số giá đô la Mỹ tháng 9/2026 giảm 0,69% so với tháng trước và giảm 1,34% so với cùng kỳ 2025, trong khi bình quân 9 tháng tăng 1,01% so với cùng kỳ. Những con số này mô tả diễn biến chỉ số giá USD trong nước, không nên dùng như tỷ giá giao dịch của một doanh nghiệp cụ thể.

Kinh nghiệm rút ra khi dùng tỷ giá để đọc giá thép

Tỷ giá là một biến dễ gây phản ứng quá mức vì người đọc thường nhìn headline USD/VND hoặc CNY/VND trước khi xác định doanh nghiệp thực sự đang chịu exposure nào. Cách hữu ích hơn là bắt đầu từ dòng tiền và hợp đồng.

1. Xác định exposure ròng trước khi nhìn biểu đồ tỷ giá

Doanh nghiệp có 10 triệu USD phải trả nhưng đồng thời có 7 triệu USD doanh thu xuất khẩu không chịu rủi ro giống doanh nghiệp phải mua toàn bộ 10 triệu USD ngoài thị trường. Vì vậy nên theo dõi net FX exposure thay vì chỉ tổng giá trị nhập khẩu.

2. Spot rate không phải lúc nào cũng là tỷ giá của lô hàng

Nếu doanh nghiệp đã mua forward, khóa tỷ giá trước hoặc thanh toán theo nhiều đợt, biến động spot hôm nay có thể gần như không ảnh hưởng lô hàng hiện tại nhưng lại tác động tới đơn hàng kế tiếp. Khi phân tích giá vốn phải gắn tỷ giá với đúng payment date và hedging status.

3. Nên đo “FX sensitivity” theo VND/tấn thay vì chỉ theo phần trăm tỷ giá

Một cách thực hành là chạy kịch bản USD/VND ±1%, ±3% trên đúng phần chi phí bằng USD để xem landed cost thay đổi bao nhiêu VND/tấn. Cách này cho biết mức độ quan trọng thật của tỷ giá so với freight, commodity price hoặc thuế/PVTM.

4. CNY chỉ là tín hiệu trực tiếp nếu dòng tiền thực sự bằng CNY

Hàng xuất xứ Trung Quốc nhưng invoice bằng USD thì USD/VND mới là exposure gần nhất của người nhập khẩu Việt Nam. CNY vẫn hữu ích để hiểu economics của nhà cung cấp Trung Quốc, nhưng không nên thay CNY/VND trực tiếp vào worksheet nếu nghĩa vụ thanh toán là USD.

5. Pass-through tỷ giá thường có độ trễ và không hoàn toàn

Nhà sản xuất hoặc đại lý có thể hấp thụ một phần biến động FX bằng margin, tồn kho giá cũ hoặc natural hedge. Khi cầu yếu, mức pass-through sang giá bán có thể thấp; khi tồn kho mỏng và replacement cost tăng đồng thời, khả năng chuyển chi phí sang giá sẽ cao hơn.

6. Tỷ giá cần được đọc cùng commodity price và freight

USD/VND tăng không đồng nghĩa landed cost tăng nếu FOB/CFR giảm đủ mạnh. Ngược lại, FX ổn định nhưng freight hoặc thuế/PVTM tăng vẫn có thể làm giá vốn tăng. Quyết định mua hàng nên dựa trên total landed-cost sensitivity, không dựa riêng tỷ giá.

7. Với hợp đồng dài ngày, nên khóa cơ chế chia sẻ rủi ro FX

Báo giá giao sau nhiều tuần hoặc nhiều tháng nên nêu rõ tỷ giá tham chiếu, thời điểm chốt, biên điều chỉnh và bên chịu biến động vượt ngưỡng. Điều khoản rõ từ đầu giúp tránh tranh cãi khi tỷ giá thay đổi sau ngày ký.

Người mua và doanh nghiệp nên theo dõi tỷ giá thế nào?

  • Xác định đúng currency of invoice, không suy từ xuất xứ hàng hóa.
  • Đo net FX exposure sau khi trừ natural hedge và phần đã hedge.
  • So giá hàng hóa gốc và tỷ giá cùng thời điểm, không theo dõi riêng một biến.
  • Kiểm FOB/CFR/CIF, freight, thuế và PVTM trước khi kết luận landed cost.
  • Phân biệt tỷ giá trung tâm với tỷ giá mua bán thực tế hoặc tỷ giá đã khóa.
  • Kiểm thời điểm thanh toán, L/C và điều khoản điều chỉnh giá.
  • Chạy sensitivity theo VND/tấn cho các kịch bản FX thay vì chỉ nhìn % biến động.
  • Với đơn hàng dài ngày, xác định ai chịu rủi ro tỷ giá trong hợp đồng.
  • Không lấy tỷ giá ngân hàng hôm nay để suy trực tiếp giá thép giao công trình ngày mai.

Kết luận

USD/VND và CNY/VND là biến số quan trọng của giá thép Việt Nam, nhưng mức tác động phụ thuộc trước hết vào đồng tiền thanh toán thực tế. Hàng Trung Quốc thanh toán bằng USD có exposure trực tiếp với USD/VND; CNY có thể đóng vai trò gián tiếp qua giá xuất khẩu và tỷ giá chéo.

Cách đọc đúng là theo chuỗi invoice currency → net FX exposure → executable FX/hedge rate → landed cost → inventory → selling price. Tỷ giá chỉ là một lớp trong giá vốn và phải được đọc cùng commodity price, freight, thuế/PVTM, hedging và sức mua.

Kinh nghiệm quan trọng là chuyển từ câu hỏi “USD tăng bao nhiêu?” sang “phần chi phí nào của lô hàng chưa được hedge và mỗi 1% FX sẽ làm landed cost thay đổi bao nhiêu VND/tấn?”. Đây là cách biến biến động tỷ giá thành một chỉ số quản trị có thể hành động thay vì headline thị trường.

Last verified: 6/10/2026.

Xem thêm giá phế liệu và thép xây dựng, HRC Trung Quốc và phòng vệ thương mại, cách tính landed cost thép nhập khẩu và chuyên mục Tin thị trường thép.

Minh bạch nội dung

Tác giả & người kiểm duyệt

Bài viết được tách rõ vai trò chuyên môn và vai trò review để người đọc dễ kiểm chứng thông tin trước khi liên hệ báo giá.

Tác giả chuyên môn

Đoàn Trình Dục

Phụ trách nội dung kỹ thuật về thép và vật liệu xây dựng

Tác giả nội dung trên baogiathepxaydung.com, tham gia biên soạn các bài hướng dẫn về quy cách sản phẩm thép, nhận diện thương hiệu, kiểm tra tem nhãn, chứng từ và giao nhận vật tư. Nội dung kỹ thuật cần được đối chiếu với hồ sơ dự án, tiêu chuẩn áp dụng và dữ liệu của lô hàng thực tế trước khi sử dụng để nghiệm thu hoặc đặt mua.

  • Vai trò Technical Author
  • Chủ đề Quy cách thép, mác thép, CO/CQ

Lưu ý minh bạch: Giá thép, tồn kho, quy cách và thời gian giao hàng có thể thay đổi theo thị trường. Người đọc nên liên hệ Đông Dương SG để xác nhận thông tin trước khi đặt hàng.

Bảng giá thép xây dựng Liên hệ xác nhận báo giá
☎ 0777.197.555 ☎ 028.6658.5555 💬 Zalo 24/7