Nguyên liệu và chuỗi cung ứng

Quặng sắt, than luyện cốc và biên lợi nhuận thép năm 2026

Đăng ngày Cập nhật

Quặng sắt hoặc than luyện cốc giảm chưa đủ để biên lợi nhuận thép tăng. Với BF–BOF, phải so giá bán với chi phí nguyên liệu thực mua và thời điểm ghi nhận giá vốn. Điều doanh nghiệp thực sự hưởng là chênh lệch giữa giá bán thành phẩm và chi phí đầu vào đã đi qua hợp đồng mua, tồn kho, tỷ giá, freight, năng lượng, utilization và product mix.

Đối chiếu nguồn đến 10/11/2026: Resources and Energy Quarterly tháng 9/2026 của Office of the Chief Economist, Chính phủ Australia, cho biết quặng sắt chịu áp lực giảm trong quý III/2026 do xây dựng Trung Quốc yếu theo mùa, biên lợi nhuận thép thấp, tồn kho cảng cao và nguồn cung đường biển tăng. Với metallurgical coal, báo cáo không nói giá đã hạ giống quặng sắt mà dự báo giá giảm dần từ mức đang cao trước khi ổn định hơn trong triển vọng dài hạn. Nguồn: Resources and Energy Quarterly September 2026.

Trả lời nhanh: theo dõi raw-material spread (giá bán trừ đầu vào quy đổi), nhưng không coi đây là biên gộp kế toán. Phải kiểm giá mua, tồn kho, hiệu suất lò, chi phí sản xuất và giá bán từng nhóm thép.

Raw-material spread khác gross margin như thế nào?

Một proxy đơn giản để đọc độ nhạy nguyên liệu là:

Raw-material spread ≈ giá bán thép – chi phí quặng quy đổi – chi phí than/coke quy đổi – các đầu vào biến đổi chính

Spread không phải gross margin: giá vốn còn gồm tồn kho, năng lượng, nhân công, khấu hao, hiệu suất và vận chuyển nội bộ. Vì vậy spread có thể cải thiện trước khi gross margin báo cáo tăng, hoặc spread nhìn có vẻ tốt nhưng margin vẫn yếu nếu utilization thấp hay tồn kho giá cao.

Khái niệmDùng để đọc gì?Điểm dễ nhầm
Raw-material spreadChênh giữa giá bán và nhóm nguyên liệu chínhKhông phải gross margin
Gross marginDoanh thu trừ COGS theo kỳ kế toánChịu inventory vintage và conversion cost
EBIT/EBITDA marginHiệu quả vận hành rộng hơnKhông thay được phân tích cash flow
Net marginSau tài chính, thuế và khoản khácCó thể bị méo bởi khoản không lặp lại

BF–BOF dùng quặng và than với cường độ bao nhiêu?

worldsteel cho biết trung bình tuyến tích hợp BF–BOF sử dụng khoảng 1.370 kg quặng sắt, 780 kg metallurgical coal, 270 kg limestone và 125 kg recycled steel để sản xuất 1.000 kg crude steel. Nguồn: worldsteel – Raw materials.

Đây là benchmark toàn cầu, không phải BOM của Hòa Phát, Formosa hay một nhà máy cụ thể. Mức tiêu hao thực tế còn tùy chất lượng quặng, phối than, PCI, scrap ratio, coke yield, hiệu suất lò và cấu hình công nghệ. Mức 1,37 tấn quặng và 0,78 tấn than là bình quân thế giới cho 1 tấn thép thô BF–BOF, không phải định mức HPG; không nhân với giá spot để suy giá vốn doanh nghiệp.

Quặng sắt 2026: áp lực giảm rõ hơn than luyện cốc

REQ tháng 9/2026 nêu bốn lực chính gây áp lực lên quặng sắt: nhu cầu xây dựng Trung Quốc yếu theo mùa, steel mill margins thấp, tồn kho cảng cao và nguồn cung đường biển mạnh hơn. Nguồn mới như Simandou cũng làm thị trường kỳ vọng trạng thái cung dồi dào hơn trong trung hạn.

  • Nhu cầu thép Trung Quốc chưa tạo lực kéo bền vững.
  • Tồn kho cảng cao giảm nhu cầu mua khẩn cấp.
  • Australia và các nguồn mới tăng shipments.
  • Margin nhà máy thấp làm giảm willingness-to-pay cho ore chất lượng cao.

S&P Global (20/10/2026) ghi nhận quặng châu Á chịu áp lực cung dư và biên luyện thép yếu. Đây là bối cảnh, không xác nhận giá mua HPG; tái tích trữ hoặc gián đoạn logistics vẫn có thể đẩy giá tăng ngắn hạn.

Than luyện cốc: vẫn ở vùng cao và nhạy với supply disruption

Metallurgical coal không đi cùng một nhịp với iron ore. REQ tháng 9/2026 dự báo giá giảm từ mức đang cao trước khi ổn định hơn; đồng thời nhu cầu nhập khẩu từ Ấn Độ và Đông Nam Á tiếp tục hỗ trợ thị trường. Giá thực mua còn phụ thuộc premium hard coking coal, semi-soft coal, coke yield, blend, hợp đồng và freight.

Không nên nói quặng và than đồng loạt giảm. S&P Global (21/10/2026) ghi nhận giá than luyện cốc đã tăng trong quý III; diễn biến quý IV còn phụ thuộc nguồn cung Trung Quốc và nhu cầu Ấn Độ. Phân biệt giá gần đây với dự báo giảm dài hạn.

Benchmark price không phải contract cost

Benchmark không phải giá mua vào kho. Giá thực tế còn do hợp đồng, thời điểm chốt, phẩm cấp, premium, vận chuyển và tỷ giá.

LớpCâu hỏi cần kiểm
BenchmarkIndex nào, grade nào, ngày nào?
Contract priceCó lag, premium/discount hay công thức nào?
Landed costFX, freight, bảo hiểm và phí cảng ra sao?
Inventory vintageNguyên liệu đang dùng mua ở tháng nào?
Actual COGSYield, energy, labor, depreciation và utilization thế nào?
Reported marginSales mix, accounting timing và khoản bất thường?

Chuỗi đúng để đọc lợi nhuận là benchmark → contract price → landed cost → inventory vintage → production cost → sales mix → reported margin, không phải “benchmark giảm → margin tăng”.

Tồn kho quyết định thời điểm lợi ích xuất hiện

COGS chỉ phản ánh nguyên liệu rẻ hơn sau khi hàng cũ được luân chuyển theo chính sách kế toán. Xem chu kỳ tồn kho thép và tác động lên giá; không dự báo biên gộp bằng một ngày giá spot.

Tình huốngTác động tiềm năng
Nguyên liệu giảm, tồn kho cũ thấpCOGS có thể cải thiện nhanh hơn
Nguyên liệu giảm, tồn kho giá cao lớnLợi ích đến chậm; có thể có dự phòng
Giá bán giảm nhanh hơn nguyên liệuSpread co dù ore giảm
Giá bán giữ, nguyên liệu giảm bền vữngSpread có cơ hội mở rộng

Năng lượng, freight và FX có thể triệt tiêu lợi ích nguyên liệu

REQ tháng 9/2026 cũng ghi nhận cú sốc năng lượng từ xung đột Trung Đông. Nếu điện, khí, dầu hoặc freight tăng đủ mạnh, phần tiết kiệm từ ore/coal có thể bị bù mất. VND yếu hơn cũng làm nguyên liệu nhập khẩu quy đổi đắt hơn ngay cả khi benchmark USD giảm.

Đọc thêm giá năng lượng và giá thép và tỷ giá và landed cost đầu vào.

Doanh nghiệp đầu chuỗi và hạ nguồn hưởng lợi khác nhau

Nhà sản xuất tích hợp như Hòa Phát nhạy trực tiếp hơn với ore, met coal/coke, energy và blast-furnace utilization. HSG và NKG là downstream buyers của HRC nên tác động của ore/coal phải truyền qua giá HRC thực mua → tồn kho HRC → giá vốn tôn/CRC/ống → giá bán.

Quặng giảm có thể cải thiện proxy đầu vào BF–BOF của HPG nhưng không tự động cải thiện HSG/NKG nếu HRC chưa rẻ, tồn kho cao hoặc giá bán hạ nhanh. Xem HRC ảnh hưởng giá tôn, ống, thép hộp.

Khung so sánh doanh nghiệp chi tiết hơn có tại Cổ phiếu thép 2026: HPG, HSG, NKG và Hòa Phát, Hoa Sen, Nam Kim năm 2026.

7 điểm cần kiểm trước khi suy biên lợi nhuận

1. Đừng dùng spot benchmark làm COGS

Spot chỉ báo xu hướng; COGS theo giá mua, cước, tỷ giá và lô tồn kho, thường có độ trễ.

2. Theo dõi spread theo cùng một vintage

Thép bán tháng 10 có thể dùng nguyên liệu mua tháng 8; khi tính spread phải đối chiếu đúng kỳ đầu vào và kỳ bán hàng.

3. Quality premium có thể thay đổi dù benchmark đi ngang

Premium phẩm cấp, phối than và cước có thể tăng khi benchmark đứng yên; so landed cost thực mua.

4. Utilization quyết định conversion cost trên mỗi tấn

Chạy tải thấp làm chi phí cố định/tấn cao dù nguyên liệu rẻ; cần kiểm utilization.

5. Downstream phải dùng HRC spread, không dùng ore spread trực tiếp

Với HSG/NKG, dùng giá bán thành phẩm – HRC mua vào – chi phí mạ/gia công; ore/coal chỉ là đầu vào gián tiếp.

6. Reported margin cần được kiểm bằng cash flow và inventory

Margin tăng chưa chắc tạo tiền mặt nếu hàng tồn và phải thu phình ra; cần kiểm dòng tiền vận hành.

7. Chỉ gọi là margin tailwind khi nhiều lớp cùng xác nhận

Tín hiệu tích cực chỉ rõ khi landed cost giảm, tồn kho cũ luân chuyển, công suất ổn định và giá bán giữ được. Giá năng lượng, freight hoặc FX tăng có thể xóa lợi ích.

Checklist kiểm tra biên lợi nhuận thực tế

  1. So raw-material benchmark và contract/landed cost.
  2. Xác định inventory vintage của nguyên liệu đang dùng.
  3. Kiểm selling price và product mix thực tế.
  4. Đọc gross margin nhiều quý thay vì một quý.
  5. Kiểm utilization, yield và energy cost/tấn.
  6. Đối chiếu FX, freight và chi phí tài chính.
  7. So operating cash flow với lợi nhuận kế toán.
  8. Với downstream, dùng HRC–finished product spread thay cho ore/coal spread trực tiếp.

FAQ

Quặng và than luyện cốc có cùng giảm trong 2026 không?

Không nên mô tả như vậy. REQ tháng 9/2026 cho thấy iron ore chịu áp lực giảm rõ hơn, còn metallurgical coal vẫn ở vùng cao và được dự báo hạ dần từ mức hiện tại.

Quặng giảm có luôn tốt cho HPG không?

Không. Lợi ích còn phụ thuộc steel selling price, coal/coke, energy, FX, inventory vintage và utilization. Nếu giá thép giảm nhanh hơn raw-material cost, spread vẫn có thể co.

Quặng giảm có giúp HSG/NKG ngay không?

Không trực tiếp. Hai doanh nghiệp chủ yếu mua HRC, nên cần theo dõi HRC purchase cost, inventory, finished-product price và conversion cost.

Có thể dùng benchmark worldsteel để tính COGS Hòa Phát không?

Không nên. Mức 1.370 kg ore và 780 kg met coal là benchmark toàn cầu của route BF–BOF, không phải hệ số kỹ thuật chính thức của Hòa Phát.

Kết luận

Triển vọng nguyên liệu 2026 không phải câu chuyện “quặng và than cùng giảm”. Iron ore chịu áp lực giảm rõ hơn, còn metallurgical coal vẫn ở vùng cao và được kỳ vọng hạ dần. Nhưng lợi nhuận doanh nghiệp chỉ cải thiện khi lợi ích từ raw-material cost thực sự đi qua hợp đồng mua, inventory vintage và production economics mà không bị giá bán, energy, freight, FX hay utilization triệt tiêu.

Framework thực dụng là benchmark → contract price → landed cost → inventory vintage → production cost → sales mix → reported margin → cash flow. Đây là cách tránh nhầm “commodity price giảm” với “earnings chắc chắn tăng”.

Đối chiếu nguồn: 10/11/2026. Dẫn nguồn REQ Australia tháng 9/2026, worldsteel và S&P Global (20–21/10/2026). Không phải giá vốn của từng doanh nghiệp.

Minh bạch nội dung

Tác giả & người kiểm duyệt

Bài viết được tách rõ vai trò chuyên môn và vai trò review để người đọc dễ kiểm chứng thông tin trước khi liên hệ báo giá.

Tác giả chuyên môn

Đạt Phạm

Phụ trách nội dung kỹ thuật về thép và vật liệu xây dựng

Các bài viết do Kỹ sư Đạt Phạm biên soạn nhằm giúp khách hàng hiểu đúng về chủng loại thép, cách đọc thông số kỹ thuật, cách đối chiếu quy cách thực tế và các yếu tố ảnh hưởng đến báo giá thép tại từng thời điểm. Thông tin giá và tồn kho cần được xác nhận trực tiếp với Đông Dương SG trước khi đặt hàng.

  • Vai trò Technical Author
  • Chủ đề Quy cách thép, mác thép, CO/CQ

Lưu ý minh bạch: Giá thép, tồn kho, quy cách và thời gian giao hàng có thể thay đổi theo thị trường. Người đọc nên liên hệ Đông Dương SG để xác nhận thông tin trước khi đặt hàng.

Bảng giá thép xây dựng Liên hệ xác nhận báo giá
☎ 0777.197.555 ☎ 028.6658.5555 💬 Zalo 24/7