Mua thép cho xưởng cơ khí: dung sai, bề mặt và cắt quy cách
Hướng dẫn mua thép cho xưởng cơ khí: chọn đúng mác, dung sai, bề mặt; lập cut list và RFQ, tính hao hụt kerf, so cắt phôi với nguyên cây/tấm và kiểm nhận.

Mua thép cho xưởng cơ khí cần chốt mác, kích thước, dung sai và chiều dài phôi theo bản vẽ. Sai một thông số có thể khiến xưởng phải cắt lại hoặc trả hàng. Dưới đây là bảng RFQ, ví dụ cắt phôi, cách so giá và checklist nhận hàng.
Trả lời nhanh: Gửi bản vẽ đã duyệt và cut list ghi đủ mác/tiêu chuẩn – kích thước – độ dày – dung sai – bề mặt – chiều dài phôi – số lượng. Yêu cầu báo hai phương án nguyên cây/tấm và cắt sẵn, nêu rõ phí cắt, kerf, phần dư, chứng từ, vận chuyển. Dung sai chỉ là cam kết khi được xác nhận trên báo giá/đơn hàng.
Chọn đúng thép hộp, thép ống, thép tấm hoặc thép đặc cho xưởng
Cùng một tên thương mại có thể gồm nhiều quy cách, độ dày và tiêu chuẩn. Bảng dưới là thông tin cần ghi khi mua, không thay thế lựa chọn vật liệu của kỹ sư thiết kế.
| Nhóm vật tư | Thông số cần ghi | Lỗi hỏi giá dễ gặp |
|---|---|---|
| Thép hộp vuông/chữ nhật | Hai cạnh ngoài, chiều dày, chiều dài, mác/tiêu chuẩn, lớp phủ, dung sai | Chỉ ghi “hộp 40” mà thiếu cạnh còn lại hoặc độ dày |
| Ống thép tròn | Đường kính ngoài hoặc NPS/DN kèm tiêu chuẩn, chiều dày/schedule, loại ống, chiều dài | Nhầm DN với đường kính ngoài thực tế hoặc nhầm ống hàn với ống đúc |
| Thép tấm | Dày × rộng × dài, mác/tiêu chuẩn, độ phẳng, bề mặt, mép và hướng gia công | Chỉ ghi “tấm 5 ly” mà thiếu khổ hoặc dung sai |
| Thép hình/tròn đặc | Mặt cắt hoặc đường kính, mác/tiêu chuẩn, chiều dài, độ thẳng, bề mặt | Chỉ ghi U100 hoặc tròn D20, chưa khóa biến thể/mác |
Đối chiếu nhóm hàng trên danh mục thép ống/hộp và danh mục thép tấm. Các trang này phục vụ tra cứu nhóm sản phẩm; giá, khả năng cắt và tồn kho theo đúng quy cách phải được xác nhận riêng.
Bảng RFQ cho xưởng cơ khí: khóa thông số trước khi gửi nhà cung cấp
Gắn mỗi mã phôi với đúng revision bản vẽ được duyệt; tách tiêu chuẩn vật liệu và yêu cầu cắt. Gửi cùng mẫu RFQ để so được báo giá.
| Trường thông tin | Cần ghi rõ |
|---|---|
| Mã chi tiết và revision | Mã hạng mục, phiên bản bản vẽ được duyệt |
| Vật liệu | Nhóm hàng, mác thép, tiêu chuẩn và phiên bản áp dụng |
| Quy cách nguyên liệu | OD/cạnh/khổ tấm, chiều dày, chiều dài, bề mặt/lớp phủ |
| Phôi cần giao | Kích thước cắt thô hay thành phẩm, dung sai, số lượng từng mã |
| Gia công | Phương pháp cắt, yêu cầu mép, ba via, đánh mã và đóng bó |
| Khối lượng và phần dư | Cách tính kg/cây, kg/tấm; sở hữu, giao trả hoặc lưu kho phần dư |
| Giá và giao nhận | Đơn giá vật liệu, phí cắt, VAT, vận chuyển, bốc dỡ, số đợt |
| Chứng từ | Nhãn/heat/lot và chứng thư vật liệu nếu hồ sơ yêu cầu |
Với chi tiết có yêu cầu chịu lực, hàn, uốn hoặc gia công chính xác, không tự đổi mác, tiêu chuẩn, độ dày hoặc bề mặt khi nhà cung cấp báo hết hàng. Phương án thay thế phải được người có thẩm quyền kỹ thuật phê duyệt. Tham khảo mẫu RFQ/BOQ thép của website để chuẩn hóa phần yêu cầu mua.
Phân biệt kích thước phôi, kích thước thành phẩm và dung sai cắt
Cần khóa ba loại dung sai: (1) dung sai kích thước và độ dày vật liệu đầu vào theo tiêu chuẩn sản phẩm; (2) dung sai cắt phôi do nhà cung cấp cam kết, có phương pháp đo; (3) dung sai thành phẩm trên bản vẽ sau gia công. Phôi cắt thô có thể phải chừa lượng dư tiện, phay hoặc hàn. Không dùng lời nói “cắt chính xác” thay cho giới hạn dung sai và cách kiểm cụ thể.
- Cắt cưa: xác nhận bề rộng đường cắt (kerf), lượng kẹp phôi, chiều dài tối thiểu và ba via.
- Cắt tấm laser/plasma/oxy-gas: xác nhận độ dày, chất lượng mép, vùng ảnh hưởng nhiệt và phương án nesting.
- Gia công tiếp: ghi rõ lượng dư được duyệt, độ phẳng/độ thẳng và yêu cầu làm sạch mép.
- Truy xuất lô: đánh dấu mã phôi và không trộn các mác, độ dày hoặc lô cần truy xuất.
Đường cắt không có một trị số cố định cho mọi máy hoặc vật liệu. Theo tài liệu Autodesk về kerf và khoảng cách nesting, bề rộng cắt tùy vật liệu, độ dày và thiết bị; cần xác nhận thông số máy. Với laser, plasma và oxy-gas, ISO 9013:2017 (có sửa đổi năm 2024) là tài liệu về chất lượng và dung sai cắt nhiệt, áp dụng khi bản vẽ hoặc điều kiện giao hàng viện dẫn. Không mặc định áp dụng tiêu chuẩn này cho cắt cưa hoặc dùng nó thay dung sai của thép đầu vào.
Ví dụ tính phôi 6 m, hao hụt đường cưa và phần dư
Giả sử cần cắt 3 phôi dài 1.800 mm từ một cây thép dài 6.000 mm. Để minh họa, lấy đường cưa 3 mm/lần, thực hiện 3 đường cưa, không cần sửa mặt đầu hoặc cộng thêm phần kẹp. Khi đó:
| Khoản | Cách tính | Kết quả |
|---|---|---|
| Chiều dài phôi hữu ích | 3 × 1.800 mm | 5.400 mm |
| Vật liệu mất do đường cưa | 3 × 3 mm | 9 mm |
| Phần chiều dài còn lại | 6.000 − 5.400 − 9 | 591 mm |
| Tỷ lệ chiều dài hữu ích | 5.400 ÷ 6.000 × 100% | 90% |
Đây chỉ là ví dụ số học, không phải tỷ lệ hao hụt tiêu chuẩn. Nếu phải sửa đầu cây, bỏ đầu lỗi, chừa phần kẹp hoặc tăng lượng dư để gia công thì cần tính lại. Đoạn còn 591 mm có thể tái sử dụng hoặc trở thành phế liệu tùy yêu cầu thực tế; phần dư không đồng nghĩa toàn bộ vật liệu mất đi. Với thép tấm, xem cách tối ưu sơ đồ cắt theo khổ, kerf và hướng bề mặt; không lấy tỷ lệ trong ví dụ làm định mức chung.
Tính kg/cây và kg/tấm để so giá theo đơn vị
Với thép tấm carbon, khối lượng gần đúng (kg) = dài (mm) × rộng (mm) × dày (mm) × 0,00000785, khi lấy khối lượng riêng quy ước 7.850 kg/m³. Ví dụ tấm 2.000 × 1.000 × 5 mm cho khoảng 78,5 kg/tấm. Đây là khối lượng lý thuyết, không thay số cân và dung sai được ghi trong hợp đồng.
Với thép ống/hộp rỗng, cần dùng tiết diện rỗng hoặc bảng barem của đúng sản phẩm; không dùng công thức D²/162 của thép tròn đặc để tính ống rỗng. Xem bảng và công thức trọng lượng thép ống/hộp để quy đổi theo chiều dài.
So chi phí mua nguyên cây/tấm với phương án cắt phôi sẵn
Mua nguyên cây/tấm khiến xưởng tự tính máy, công cắt và quản lý phôi dư. Cắt sẵn phải xác nhận khả năng gia công, dung sai, thời gian giao và phần dư. So tổng chi phí cho cùng số phôi đạt yêu cầu, không chỉ nhìn giá/kg.
| Khoản so sánh | Mua nguyên liệu | Đặt cắt theo phôi |
|---|---|---|
| Vật liệu | Số cây/tấm theo đơn giá nguyên liệu | Vật liệu tính cho lô theo thỏa thuận |
| Gia công | Xưởng tự tính công, máy, dao cắt, nesting | Phí cắt, đánh dấu, làm sạch mép, đóng gói |
| Phần dư | Xưởng quản lý và tái sử dụng nếu phù hợp | Phải xác nhận ai sở hữu, nhận lại hay bù trừ |
| Giao nhận | Xe, cẩu phù hợp cây/tấm nguyên liệu | Đếm đúng mã phôi, dung sai và lịch giao |
Hãy so tổng tiền nhận đủ số phôi dùng được, bao gồm giá vật liệu, phí cắt, VAT, đóng gói, xe giao, bốc dỡ và phí có điều kiện; tránh tính trùng khoản đã bao gồm. Xem thêm cách đối chiếu VAT và vận chuyển khi nhận báo giá.
Bề mặt, độ phẳng, lớp mạ và khả năng hàn/uốn
Vật liệu đầu vào phải phù hợp công đoạn tiếp theo: hàn, tiện, phay, uốn, sơn hay mạ. Thép mạ trước gia công và thép gia công xong mới mạ không mặc định tương đương. Với thép tấm cắt CNC, cần xác nhận độ phẳng, mép, hướng cán hoặc hướng bề mặt nếu bản vẽ quy định. Không suy mác thép hoặc khả năng hàn/uốn chỉ từ ảnh và màu bề mặt.
Kiểm phôi khi giao trước khi đưa vào máy
- Đối chiếu PO: đúng bản vẽ/revision, mác/tiêu chuẩn, quy cách, số lượng và đơn vị tính.
- Đếm, phân loại: theo mã phôi, độ dày, chiều dài, số bó hoặc tấm; không gộp các lô cần truy xuất.
- Đo mẫu: kiểm dung sai, độ thẳng/phẳng, mép và bề mặt bằng dụng cụ phù hợp.
- Kiểm chứng từ: nhãn, heat/lot, MTC hoặc chứng thư nếu hợp đồng yêu cầu, phiếu giao và cách tính khối lượng; xem thêm cách kiểm CO/CQ và nhận thép đúng quy cách.
- Xử lý sai khác: lập biên bản, cách ly phần nghi ngờ và xin phê duyệt trước khi cắt/hàn.
Đọc checklist đo và ký nhận thép hộp; nếu giao sai mã, tham khảo cách ghi nhận hàng giao sai quy cách. Đã giao không mặc nhiên đồng nghĩa đã nghiệm thu và được phép đưa vào gia công.
Câu hỏi thường gặp
Chỉ có bản vẽ chi tiết mà chưa có cut list có thể hỏi giá không?
Có thể hỏi giá sơ bộ; để chốt đơn cắt, cần mã phôi, kích thước, số lượng, dung sai và revision được duyệt.
Có tỷ lệ hao hụt thép cố định cho tất cả đơn cắt không?
Không. Tỷ lệ phụ thuộc khổ nguyên liệu, bố trí chi tiết, bề rộng đường cắt, công nghệ, lượng dư và khả năng tái sử dụng. Cần tính theo từng cut list thực tế.
Giá nguyên cây/tấm hay phôi cắt sẵn sẽ rẻ hơn?
Phải quy về cùng số phôi đạt yêu cầu và tổng chi phí, gồm vật liệu, công cắt, phần dư, thuế và giao hàng. Không quyết định chỉ từ đơn giá/kg.
Nếu giao sai mác thép có thể dùng tạm cho kịp tiến độ không?
Không tự dùng. Cần cách ly, kiểm lại chứng từ và xin quyết định của người có thẩm quyền kỹ thuật/mua hàng; không mặc định hai mác khác nhau tương đương.
Kết luận: khóa đúng phôi, hao hụt và tổng chi phí
Mua thép cho xưởng cơ khí hiệu quả bắt đầu từ bản vẽ đúng phiên bản, vật liệu đúng mác/tiêu chuẩn, cut list và điều kiện kiểm nhận rõ. So phương án nguyên cây/tấm với cắt sẵn theo số phôi dùng được, phần dư và tổng tiền giao. Sử dụng mẫu RFQ/BOQ thép để gửi thông số đã phê duyệt; chỉ chốt khả năng gia công, tiến độ và mức giá theo xác nhận của nhà cung cấp.
Minh bạch nội dung
Tác giả & người kiểm duyệt
Bài viết được tách rõ vai trò chuyên môn và vai trò review để người đọc dễ kiểm chứng thông tin trước khi liên hệ báo giá.
Tác giả chuyên môn
Đạt Phạm
Phụ trách nội dung kỹ thuật về thép và vật liệu xây dựng
Các bài viết do Kỹ sư Đạt Phạm biên soạn nhằm giúp khách hàng hiểu đúng về chủng loại thép, cách đọc thông số kỹ thuật, cách đối chiếu quy cách thực tế và các yếu tố ảnh hưởng đến báo giá thép tại từng thời điểm. Thông tin giá và tồn kho cần được xác nhận trực tiếp với Đông Dương SG trước khi đặt hàng.
Lưu ý minh bạch: Giá thép, tồn kho, quy cách và thời gian giao hàng có thể thay đổi theo thị trường. Người đọc nên liên hệ Đông Dương SG để xác nhận thông tin trước khi đặt hàng.
Bảng giá thép xây dựng Liên hệ xác nhận báo giá