Thiếu cây, thiếu tấm hoặc thiếu kg khi giao thép: cách đối soát và lập biên bản
Thiếu cây, thiếu tấm hoặc thiếu kg khi giao thép: đối soát từng mã PO, chuyến giao, barem và phiếu cân; ví dụ giao thiếu 72 tấm, biểu mẫu giao bù và checklist nghiệm thu.

Thiếu cây, thiếu tấm hoặc thiếu kg khi giao thép phải đối soát theo từng mã hàng, từng chuyến giao và đơn vị đã thỏa thuận trong PO. Tổng số cây đủ nhưng thiếu đúng D16 vẫn là thiếu theo mã; phiếu cân nhẹ hơn barem không tự chứng minh giao thiếu; hàng đã xuống xe nhưng chờ kiểm cũng chưa phải hàng đã nghiệm thu. Cách xử lý nhanh: khóa PO → xác nhận số đã gọi → đếm và cân đúng phạm vi → tách đã đến, đã đạt và chờ kiểm → ghi biên bản phần thực sự giao thiếu → theo dõi giao bù, tránh gọi trùng.
Trước khi đối soát: mua theo cây, tấm, barem hay cân thực?
| Cơ sở PO | Phải kiểm | Không nên suy ra |
|---|---|---|
| Theo cây/tấm | Đếm đúng số từng mã, tiết diện, đường kính, chiều dài/khổ và từng chuyến | Đủ tổng kg không tự thay số cây/tấm đã đặt |
| Theo kg/m hoặc barem | Dùng đúng kg/m hoặc kg/tấm, số lượng và quy cách của dòng vật tư | Trọng lượng lý thuyết không mặc định bằng cân thật |
| Theo kg/tấn thực cân | Phiếu cân, trọng lượng xe có hàng/không hàng, hàng đi kèm, số lô và phương pháp đo | Phiếu net cả xe không cho biết mỗi mã đã đủ |
| PO ghi cả cây và kg | Xác định mục nào là cam kết hàng hóa, mục nào là căn cứ tính tiền hoặc kiểm chéo | Không chọn một con số có lợi rồi bỏ điều kiện còn lại |
Cần thống nhất đơn vị ngay từ yêu cầu báo giá và giữ nguyên ở sổ mua hàng. Với đơn giao nhiều đợt, liên kết BOQ, PO và lệnh gọi theo quy trình đặt và kiểm thép theo từng đợt cho nhà thầu. Khi có sai mác, sai tiết diện hoặc sai chứng chỉ, chuyển phần chất lượng sang quy trình xử lý giao sai quy cách thép thay vì tự quy đổi thành kg thiếu.
Bảng đối soát PO: đừng nhầm chưa giao với chưa nghiệm thu
| Trạng thái | Nghĩa thực tế |
|---|---|
| Tổng PO hiện hành | Số lượng đã chốt theo đúng mã sau các sửa đổi được duyệt |
| Đã gọi giao | Phần của PO có lệnh gọi hiệu lực; phần lên kế hoạch nhưng chưa gọi để riêng |
| Đã đến thực tế | Số đếm/cân đã nhận vật lý từng chuyến, chưa đồng nghĩa đạt |
| Đã nghiệm thu đạt | Phần đã kiểm và được giải phóng theo hồ sơ dự án |
| Chờ xác minh hoặc không phù hợp | Hàng đã đến nhưng chưa chấp nhận; ghi riêng lý do, mã lô |
| Đã trả, đã đổi, còn phải giao | Từng sự kiện có chứng từ để không tính hai lần |
Có ít nhất hai phép trừ khác nhau. Chưa đến so với PO = tổng PO − lượng đã đến, trong đó có thể chứa phần chưa phát lệnh. Chưa nghiệm thu = tổng PO − lượng nghiệm thu đạt, bao gồm hàng chưa đến và hàng đến nhưng đang chờ. Muốn xác định thiếu ở chuyến đã gọi, phải lấy lượng gọi chuyến đó trừ lượng thực giao đúng mã, đồng thời đối chiếu thay đổi/hoàn trả hợp lệ.
Ví dụ: đủ 100 cây nhưng thiếu đúng mã thép
Ví dụ giả định của bài gốc: PO yêu cầu 60 cây mã A và 40 cây mã B. Hàng đến có 55 cây A và 45 cây B. Cả hai tổng đều là 100 cây, nhưng không thể ghi nhận “đủ hàng theo PO” khi cơ cấu mã khác nhau.
| Mã | PO yêu cầu | Thực đến | Chênh lệch |
|---|---|---|---|
| A | 60 cây | 55 cây | Thiếu 5 cây A |
| B | 40 cây | 45 cây | Thừa 5 cây B |
| Tổng | 100 cây | 100 cây | Tổng bằng nhau, cơ cấu không khớp |
Biên bản phải ghi riêng thiếu 5 cây A và thừa 5 cây B; không tự coi 5 cây B là hàng thay thế tương đương. Nếu A/B khác đường kính, mác hoặc cấu kiện chịu lực, phải có quyết định đúng thẩm quyền trước khi thay. Về thanh toán và giao bù, áp dụng điều khoản mua hàng tương ứng.
Ví dụ 72 tấm giao ba đợt: thiếu thật bao nhiêu?
Ví dụ nguồn gốc bài viết: PO 72 tấm cùng mã. Đợt 1 đã giao và kiểm đạt 24 tấm. Đợt 2 gọi 30 tấm nhưng tại công trường chỉ đếm được 28; trong đó 25 tấm đạt, 3 tấm chờ hồ sơ hoặc kiểm kích thước. Đợt 3 dự kiến 18 tấm nhưng chưa phát lệnh gọi.
| Đợt | Đã gọi giao | Đã đến | Đã kiểm đạt | Chờ kiểm |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 24 | 24 | 24 | 0 |
| 2 | 30 | 28 | 25 | 3 |
| 3 – chưa gọi | 0 (dự kiến 18) | 0 | 0 | 0 |
| Tổng | 54 | 52 | 49 | 3 |
Kết quả phải tách: đợt 2 thiếu giao vật lý 2 tấm so với lệnh đã gọi; 18 tấm còn trong kế hoạch PO nhưng chưa gọi; 3 tấm đã đến đang chờ kiểm. Vì thế 72 − 52 = 20 tấm chưa đến (2 thiếu chuyến 2 + 18 chưa gọi), còn 72 − 49 = 23 tấm chưa nghiệm thu đạt (20 chưa đến + 3 chờ). Không lập yêu cầu giao bù cả 23 tấm: trước mắt đối soát giao bù 2 tấm của chuyến 2, xác minh 3 tấm chờ và phát lệnh đợt 3 theo lịch thật.
Nếu sau này 3 tấm chờ bị kết luận không phù hợp và trả lại, ghi riêng phiếu trả, quyết định đổi và lần giao mới. Số lượng phải giao thêm lúc đó phải tính lại từ trạng thái và PO hiện hành, không cộng máy móc 3 vào mọi khoản thiếu.
Thiếu kg khi giao thép: đọc đúng gross, tare, net trên phiếu cân
Khi PO thanh toán theo cân thực, đối chiếu gross (xe có tải), tare (xe không tải) và net (khối lượng hàng tính được). Với phép cân phù hợp, giá trị tịnh thường được suy từ chênh lệch hai giá trị; nhưng phương pháp cân, độ phân giải và làm tròn trên phiếu vẫn cần xác minh. NIST giải thích gross, tare, net và cân xe phân biệt phép cân có tare với cách lấy hai lần cân xe rồi tính hiệu số. Đây là nguồn kỹ thuật Mỹ để tham khảo, không phải quy định mặc định tại Việt Nam.
| Thông số trên ví dụ | Giá trị | Điều cần xác minh |
|---|---|---|
| Gross – xe có hàng | 18.400 kg | Đúng xe, thời điểm và phạm vi hàng |
| Tare – xe không hàng | 8.300 kg | Cùng điều kiện xe, nhiên liệu/phụ kiện nếu có |
| Net = Gross − Tare | 10.100 kg | Khối lượng tịnh tính từ hai số ở ví dụ |
| Mốc so sánh trong PO | 10.200 kg | Là cam kết cân thực hay barem/dự toán? |
Chênh số học 100 kg chỉ trở thành cơ sở nghi thiếu nếu PO thực sự yêu cầu 10.200 kg cân thực, toàn bộ 10.100 kg là đúng phạm vi vật tư của PO và điều kiện cân đáp ứng thỏa thuận. Nếu xe chở nhiều mã hoặc hàng ngoài PO, phải tách phạm vi. Nếu 10.200 kg chỉ là barem lý thuyết, không được tự kết luận “giao thiếu 100 kg”. Khi chênh gần ngưỡng đo, cần xem phương pháp cân, độ chính xác thiết bị và đối soát lại trước khi khiếu nại.
Barem khác cân thật: dùng khối lượng lý thuyết để kiểm chéo
Barem giúp dự tính và kiểm cơ cấu hàng, nhưng chỉ thay cơ sở thanh toán khi PO quy định như vậy. Ví dụ, tấm thép carbon trơn hình chữ nhật 10 mm × 1.500 mm × 6.000 mm có thể ước tính 10 × 1,5 × 6 × 7,85 = 706,5 kg/tấm nếu dùng khối lượng riêng tham khảo 7.850 kg/m³. Hai tấm khoảng 1.413 kg theo lý thuyết, không phải số cân hay kết luận dung sai thực tế. Thép gân, tấm đã gia công lỗ, mạ hoặc hợp kim khác cần dữ liệu riêng.
Hướng dẫn chi tiết và bảng tra ở cách tính trọng lượng thép tấm theo độ dày. Không lấy một mức ±5% hay “thép âm” chung cho tất cả loại vật tư; dung sai phải theo tiêu chuẩn sản phẩm, phiên bản và yêu cầu hợp đồng.
Quy trình tám bước xử lý khi nghi giao thiếu
- Bước 1 — Khóa PO: xác nhận mã vật tư, cách tính theo cây/tấm/kg, sửa đổi được duyệt và số lượng hiện hành.
- Bước 2 — Khóa lệnh giao: xác định chuyến nào đã gọi, chuyến nào mới dự kiến, số lượng từng mã.
- Bước 3 — Kiểm tại điểm giao: đếm cây/tấm và cân đúng hàng thuộc PO; ghi số xe/chuyến, vị trí và chứng từ.
- Bước 4 — Tách trạng thái: số đã đến, đã kiểm đạt, chờ xác minh, không phù hợp, hoàn/trả và giao đổi.
- Bước 5 — Kiểm đơn vị: đối chiếu barem với cân thực theo điều khoản đã chốt, gross/tare/net nếu dùng cân xe.
- Bước 6 — Lưu bằng chứng: bảng đếm đúng mã, ảnh nhãn/bó, phiếu cân và người chứng kiến; không sửa số trên chứng từ gốc.
- Bước 7 — Lập biên bản: ghi thiếu đúng chuyến/mã, phần chưa gọi riêng, đề nghị thời hạn và phương án được thỏa thuận.
- Bước 8 — Kiểm giao bù: nhận lại, kiểm đúng mã và số lượng, cập nhật tồn, PO và hồ sơ công nợ.
Mẫu biên bản giao thiếu cây, tấm hoặc kg
| Trường cần ghi | Thông tin thực tế |
|---|---|
| Sự kiện và hợp đồng | Ngày giờ, kho/công trình, số PO, người giao/nhận, xe/chuyến, phiếu giao |
| Mã hàng và cơ sở tính | Đường kính, mác, chiều dài/khổ, đơn vị cây/tấm/kg thực/barem |
| Đặt – gọi – đến – đạt | Từng số theo dòng PO, phần chưa gọi không gộp vào giao thiếu |
| Dữ liệu cân/đếm | Bảng đếm, gross, tare, net, mã phiếu cân, ảnh nhãn/heat |
| Sai khác cần xử lý | Thiếu chuyến cụ thể, hàng chờ, hàng không phù hợp và chứng từ cần bổ sung |
| Giải quyết | Phương án giao bù, xác nhận trách nhiệm, lịch theo thỏa thuận, lần kiểm lại |
| Kết thúc | Phiếu giao bù, số đạt cuối, số PO còn mở, điều chỉnh thanh toán nếu được duyệt |
Ví dụ câu ghi khách quan: “PO 72 tấm; đợt 2 gọi 30 tấm, đã đến 28 tấm, gồm 25 đạt và 3 chờ kiểm. Thiếu giao vật lý chuyến này 2 tấm; 18 tấm đợt 3 chưa gọi. Đề nghị hai bên xác nhận phương án giao bù 2 tấm và kiểm riêng 3 tấm chờ”. Đây là mẫu minh họa, không phải sự kiện đã xảy ra hoặc biểu mẫu pháp luật bắt buộc. Dùng thêm checklist nhận thép công trình trước khi ký.
Quyền giao bù và thời hạn phụ thuộc thỏa thuận. Luật Thương mại – văn bản hợp nhất 113/VBHN-VPQH trên Cổng văn bản Chính phủ có quy định về khắc phục khi giao thiếu tại Điều 41 với những điều kiện cụ thể. Không tự đặt một thời hạn “3 ngày” hoặc “7 ngày” cho mọi hợp đồng; khi ký nhận phải kiểm nội dung phiếu để không vô tình xác nhận đã giao đủ nếu mới kiểm một phần.
Checklist trước khi thanh toán hoặc gọi chuyến tiếp
- Mã vật tư và đơn vị tính trên PO, phiếu giao, bảng đếm và phiếu cân đã thống nhất.
- Các đợt đã gọi, chưa gọi và hàng đến thực tế được tách cột; không gộp hàng chờ vào lượng giao thiếu.
- Phần đổi/trả có phiếu riêng, không cộng hai lần vào tồn hoặc nghĩa vụ giao bù.
- Biên bản thiếu hàng có ảnh, mã lô, người xác nhận và phương án tiếp theo.
- Hàng giao bù được kiểm lại đúng mã và ghi sổ; lượng chưa giao, lượng chưa nghiệm thu và công nợ được đối soát độc lập.
Câu hỏi thường gặp
Mua theo kg vẫn cần đếm cây hoặc tấm?
Có thể cần. Cân theo kg dùng cho tính tiền nếu đã thỏa thuận; bảng đếm theo mã còn giúp phát hiện thiếu đúng loại vật tư và đối chiếu kế hoạch thi công.
Đủ 100 cây nhưng thiếu 5 cây D16, thừa 5 cây D20 thì sao?
Tổng số cây bằng nhau nhưng cơ cấu PO không đạt. Ghi thiếu D16 và thừa D20 riêng, không tự thay hàng khi chưa được người có thẩm quyền duyệt.
Barem 10.200 kg nhưng cân chỉ 10.100 kg có chắc thiếu 100 kg?
Không. Trước tiên xác định hợp đồng thanh toán theo barem hay cân thực, phạm vi xe hàng, độ tin cậy phép cân và quy tắc đối soát. Chênh số học chưa đủ là kết luận giao thiếu.
Ba tấm đã đến nhưng chờ kiểm có được yêu cầu giao bù ngay?
Chưa mặc định. Ghi hàng chờ và lý do riêng, xác minh chứng từ/quy cách, rồi quyết định đổi hay chấp nhận theo thẩm quyền.
Khi nào đóng đối soát nhiều chuyến?
Khi số đã giao, đã đạt, chưa giao, đang chờ, hàng trả/đổi và hồ sơ thanh toán được đối chiếu đúng PO hiện hành, có xác nhận hợp lệ của các bên.
Kết luận
Để xử lý thiếu cây, thiếu tấm hoặc thiếu kg khi giao thép, hãy đối chiếu đúng mã – đúng đơn vị – đúng chuyến – đúng trạng thái. Số chưa nghiệm thu không đồng nghĩa số giao thiếu; barem không tự bằng cân thật; tổng cây/đủ tấn không thay thế số lượng theo từng mã. Ghi biên bản bằng dữ liệu có thể kiểm chứng và kiểm lô giao bù trước khi chốt PO hoặc thanh toán.
Minh bạch nội dung
Tác giả & người kiểm duyệt
Bài viết được tách rõ vai trò chuyên môn và vai trò review để người đọc dễ kiểm chứng thông tin trước khi liên hệ báo giá.
Tác giả chuyên môn
Đoàn Trình Dục
Phụ trách nội dung kỹ thuật về thép và vật liệu xây dựng
Tác giả nội dung trên baogiathepxaydung.com, tham gia biên soạn các bài hướng dẫn về quy cách sản phẩm thép, nhận diện thương hiệu, kiểm tra tem nhãn, chứng từ và giao nhận vật tư. Nội dung kỹ thuật cần được đối chiếu với hồ sơ dự án, tiêu chuẩn áp dụng và dữ liệu của lô hàng thực tế trước khi sử dụng để nghiệm thu hoặc đặt mua.
Lưu ý minh bạch: Giá thép, tồn kho, quy cách và thời gian giao hàng có thể thay đổi theo thị trường. Người đọc nên liên hệ Đông Dương SG để xác nhận thông tin trước khi đặt hàng.
Bảng giá thép xây dựng Liên hệ xác nhận báo giá