Ngành thép 2026: Vì sao xuất khẩu và lợi nhuận phân hóa?

Xuất khẩu thép giảm ở một thị trường hoặc phân khúc không đồng nghĩa lợi nhuận của toàn ngành phải giảm. Ngược lại, một doanh nghiệp báo lợi nhuận tăng mạnh cũng không chứng minh mọi doanh nghiệp thép đều phục hồi. Dữ liệu 7 tháng đầu năm 2026 cho thấy bức tranh chính xác hơn là xuất khẩu tăng nhẹ ở cấp toàn ngành nhưng phân hóa mạnh theo sản phẩm và thị trường, trong khi lợi nhuận doanh nghiệp phụ thuộc thêm cầu nội địa, spread, tồn kho, công suất, vốn lưu động và các khoản không lặp lại.
Cập nhật đến 7/10/2026: theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), 7 tháng đầu năm 2026 Việt Nam xuất khẩu khoảng 6,69 triệu tấn thép thành phẩm, tăng 4,2% so với cùng kỳ; giá trị xuất khẩu khoảng 4,54 tỷ USD, tăng 7,4%. ASEAN chiếm 31,33% cơ cấu thị trường xuất khẩu, EU 17,5%, Hoa Kỳ 13,64%, Brazil 8,14% và Ấn Độ 6,18%. Vì vậy không có cơ sở để mô tả toàn bộ xuất khẩu thép Việt Nam năm 2026 là “lao dốc 40%”.
Trả lời nhanh: claim “xuất khẩu thép giảm 40%” chỉ có thể đúng nếu khóa đúng sản phẩm + thị trường + giai đoạn + đơn vị đo. Ở cấp toàn ngành, dữ liệu VSA 7 tháng 2026 cho thấy xuất khẩu thép thành phẩm tăng 4,2% về lượng. Cùng lúc đó, HPG, HSG và NKG có kết quả kinh doanh khác nhau vì exposure nội địa, product mix, spread, inventory và trạng thái công suất mới khác nhau.
Trước hết phải khóa đúng phạm vi con số “giảm 40%”
“Xuất khẩu thép giảm 40%” không phải mức giảm toàn ngành năm 2026. HSC ghi nhận riêng xuất khẩu tôn mạ năm 2025 giảm 47,5%; khác cả kỳ lẫn nhóm sản phẩm. Cục Công nghiệp thống kê xuất khẩu thép thành phẩm 6 tháng 2026 đạt 5,54 triệu tấn, giảm 1,79%; VSA ghi nhận 7 tháng đạt khoảng 6,69 triệu tấn, tăng 4,2%. Mọi tỷ lệ phải đi kèm nguồn, kỳ, sản phẩm và thị trường.
Đối chiếu: Cục Công nghiệp, VSA và HSC Research 03/2026.
Một tỷ lệ xuất khẩu chỉ có ý nghĩa khi đi kèm thời kỳ, sản phẩm, thị trường và đơn vị đo. Một mức giảm sâu của HRC, tôn mạ hay thép xây dựng ở một destination cụ thể không thể tự động đại diện cho toàn bộ ngành thép Việt Nam.
| Phạm vi | Diễn biến | Cách đọc đúng |
|---|---|---|
| Quý I/2026 | Sắt thép các loại khoảng 2,944 triệu tấn, tăng 6,9% về lượng | Không đại diện cả năm nhưng bác bỏ cách nói toàn ngành cùng lao dốc |
| 6 tháng 2026 | Xuất khẩu thép thành phẩm khoảng 5,5 triệu tấn, xấp xỉ cùng kỳ | Giai đoạn đầu năm yếu được bù một phần bởi quý II tốt hơn |
| 7 tháng 2026 | 6,69 triệu tấn, tăng 4,2%; giá trị 4,54 tỷ USD, tăng 7,4% | Dữ liệu mới nhất trong bài cho thấy tăng nhẹ ở cấp toàn ngành |
| EU | Chiếm khoảng 17,5% cơ cấu thị trường xuất khẩu 7 tháng | Quan trọng nhưng không đại diện toàn bộ xuất khẩu Việt Nam |
Vì vậy, nếu một headline dùng “giảm 40%”, cần chỉ rõ con số đó thuộc một sản phẩm, một thị trường hay một khoảng thời gian cụ thể. Áp tỷ lệ của một phân khúc cho toàn ngành sẽ làm sai bản chất dữ liệu và dễ kéo theo kết luận sai về doanh thu, lợi nhuận hay định giá doanh nghiệp.
Lợi nhuận không chỉ phụ thuộc xuất khẩu
- Sản lượng bán trong nước có thể bù phần đơn hàng xuất khẩu giảm.
- Giá nguyên liệu giảm nhanh hơn giá bán có thể mở rộng spread.
- Tồn kho mua ở vùng giá thấp có thể hỗ trợ biên gộp trong ngắn hạn.
- Công suất mới có thể làm doanh thu tăng nếu được hấp thụ tốt.
- Thu nhập tài chính hoặc chuyển nhượng tài sản có thể làm lợi nhuận kế toán tăng mạnh nhưng không lặp lại.
- Tỷ giá, freight, quota và thuế có thể làm economics xuất khẩu thay đổi dù volume không giảm.
Ngược lại, xuất khẩu tăng chưa chắc tạo lợi nhuận nếu giá bán thấp, cước cao, quota hoặc thuế tăng, vòng quay vốn dài và doanh nghiệp phải giữ tồn kho lớn.
HPG: nội địa và HRC có thể quan trọng hơn biến động export headline
Hòa Phát công bố ngày 29/10: 9 tháng đầu năm 2026 doanh thu 171.539 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế 23.746 tỷ đồng (+104% cùng kỳ); riêng quý III đạt 8.265 tỷ đồng lợi nhuận. Lượng HRC bán ra 9 tháng đạt 5,47 triệu tấn (+59%). Đây là số thực hiện, không phải dự báo. Nguồn Hòa Phát.
Đọc cùng diễn biến HRC và phòng vệ thương mại và đầu tư công thúc đẩy nhu cầu thép; sản lượng tăng không tự bảo đảm biên lợi nhuận.
Hòa Phát công bố 6 tháng đầu năm 2026 đạt doanh thu hợp nhất 108.870 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 15.480 tỷ đồng, tăng lần lượt 47% và 103% so với cùng kỳ. Lĩnh vực thép đóng góp 93% doanh thu và 68% lợi nhuận hợp nhất. Riêng HRC đạt gần 3,4 triệu tấn, tăng 57%. Nguồn: Hòa Phát – kết quả 6 tháng 2026.
Điều này cho thấy một doanh nghiệp có thể tăng mạnh earnings nhờ volume nội địa, HRC, utilization và spread ngay cả khi một số thị trường xuất khẩu khó hơn. Tuy nhiên vẫn phải tách steel core earnings với thu nhập tài chính, chuyển nhượng hoặc khoản khác; đồng thời theo dõi Dung Quất 2, utilization và raw-material spread.
HSG: doanh thu tăng nhưng lợi nhuận quý III/2026 giảm
Hoa Sen có doanh thu 10.384 tỷ đồng trong quý III dương lịch 2026 nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ khoảng 56 tỷ đồng, giảm so cùng kỳ khi chi phí lãi vay tăng. Khoảng tháng 7–9 là quý IV niên độ tài chính 2025–2026 của HSG. Số ước tính 9 tháng niên độ nêu phía dưới là dữ liệu công bố trước đó, không thay thế báo cáo quý mới. Thông tin giải trình HSG.
Để phân tích độ trễ giá vốn và lợi nhuận, xem ảnh hưởng của tồn kho thép.
Hoa Sen công bố ước tính 9 tháng niên độ tài chính 2025–2026 đạt sản lượng 1.319.545 tấn, doanh thu 27.358 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 568 tỷ đồng, tương đương 114% kế hoạch lợi nhuận theo phương án cơ sở. Nguồn: Hoa Sen Group.
Vì đây là số liệu ước tính do doanh nghiệp công bố, không nên trình bày như số liệu kiểm toán. Với HSG, câu hỏi cốt lõi không phải “xuất khẩu tăng hay giảm?” mà là spread HRC–tôn, inventory days, domestic sales mix, destination mix và delivered margin sau quota/CBAM/duty.
NKG: từ dự án sang câu hỏi utilization và cash conversion
Nam Kim quý III/2026 ghi nhận doanh thu 5.472 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế hợp nhất khoảng 127,7 tỷ đồng. Vietcap ước sản lượng xuất khẩu quý này khoảng 144.000 tấn, tăng 155% so cùng kỳ, trái với cách diễn giải xuất khẩu mọi doanh nghiệp đều giảm. Lợi nhuận 9 tháng khoảng 251,8 tỷ đồng; khi so với năm 2025 cần dùng số đã trình bày lại. Vietcap, 29/10/2026.
Nam Kim Phú Mỹ đã bước sang giai đoạn vận hành. Ngày 28/7/2026, công ty xuất thành công lô 12.500 tấn thép cán nguội ủ đầu tiên sang Brazil. Nguồn: Tôn Nam Kim.
Milestone này chứng minh dây chuyền đã tạo được sản phẩm thương mại, nhưng chưa chứng minh utilization, repeat orders, margin hay cash flow đã ổn định. Với NKG, export volume chỉ có ý nghĩa nếu đi cùng khả năng tăng tải, product qualification, working capital và delivered margin.
Vì sao không thể nói “lợi nhuận ngành cùng tăng vọt”?
| Doanh nghiệp | LNST quý III dương lịch 2026 | Xu hướng cùng kỳ |
|---|---|---|
| Hòa Phát (HPG) | 8.265 tỷ đồng | Tăng 106% |
| Hoa Sen (HSG) | Khoảng 56 tỷ đồng | Giảm; tương ứng quý IV niên độ HSG |
| Nam Kim (NKG) | Khoảng 127,7 tỷ đồng | Tăng khoảng 158% |
Bảng so sánh lợi nhuận sau thuế hợp nhất tháng 7–9/2026, làm tròn; riêng HSG gọi đây là quý IV của niên độ riêng. Doanh nghiệp có thể tăng lợi nhuận nhờ lõi hoặc khoản tài chính bất thường. Xem so sánh HPG, HSG, NKG theo mô hình kinh doanh; bảng không phải khuyến nghị đầu tư.
Ba trạng thái khác nhau cho thấy “ngành thép” không phải một doanh nghiệp duy nhất. Chỉ số tổng hợp có thể tích cực trong khi từng doanh nghiệp vẫn có earnings quality rất khác.
Kinh nghiệm rút ra khi gặp nghịch lý export giảm nhưng earnings tăng
1. Khóa scope trước khi giải thích nghịch lý
Trước khi hỏi “vì sao export giảm mà lợi nhuận tăng”, phải xác định export nào đang giảm: toàn ngành, một sản phẩm, một destination hay một doanh nghiệp. Nếu scope sai, toàn bộ causal story phía sau cũng sai.
2. Domestic substitution có thể bù export weakness
Doanh nghiệp có thể giảm phụ thuộc xuất khẩu nếu cầu nội địa tăng, đặc biệt ở thép xây dựng và HRC. Volume mix thay đổi có thể làm doanh thu/lợi nhuận tốt hơn dù export share giảm.
3. Earnings phụ thuộc spread, không phụ thuộc volume đơn thuần
Export volume thấp hơn nhưng gross spread cao hơn vẫn có thể tạo lợi nhuận tốt hơn. Ngược lại, volume tăng trong thị trường cạnh tranh giá, duty cao hoặc freight đắt có thể làm margin xấu đi.
4. Tách recurring profit khỏi one-off profit
Lợi nhuận tăng mạnh có thể đến từ core steel operations hoặc từ tài chính, chuyển nhượng, hoàn nhập dự phòng hay khoản bất thường. Chỉ phần recurring mới phù hợp để so với thay đổi export volume.
5. Working capital có thể phủ định headline lợi nhuận
Nếu earnings tăng nhưng inventory và receivables phình mạnh, cash conversion có thể yếu. Với doanh nghiệp thép, operating cash flow nên được đặt cạnh net profit để đánh giá chất lượng phục hồi.
6. Market access phải được quy đổi thành delivered margin
CBAM, quota, AD/CVD hay out-of-quota duty chỉ thật sự có ý nghĩa khi biết chúng làm delivered margin thay đổi bao nhiêu. Export share cao chưa chắc tốt nếu compliance cost và duty ăn hết spread.
7. Dùng bridge thay vì headline
Bridge hữu ích là export volume → domestic volume → selling price → input cost → spread → one-off items → working capital → cash flow. Khi đi đủ các bước, “nghịch lý” thường trở thành một câu chuyện kinh tế có thể giải thích được.
Khung kiểm tra chất lượng lợi nhuận
Rào cản xuất khẩu phải được tính theo mã hàng, thị trường đích và thời điểm thông quan; tham khảo quota và thuế thép nhập khẩu Anh từ 1/7/2026. Không áp một thuế suất cho toàn ngành.
Người mua vật tư có thể tra thép cây gân, tôn lạnh và gửi yêu cầu báo giá theo BOQ, số lượng và nơi giao. Giá sản phẩm không phải bằng chứng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết.
- Tách doanh thu và lợi nhuận theo sản phẩm, thị trường.
- Kiểm tra sản lượng bán có tăng cùng doanh thu hay không.
- So biên gộp với quặng, than, HRC và năng lượng.
- Đọc thu nhập tài chính, thu nhập khác và khoản chuyển nhượng.
- So lợi nhuận với dòng tiền từ hoạt động kinh doanh.
- Kiểm tra tồn kho, dự phòng và vòng quay vốn.
- Phân biệt kế hoạch năm, số liệu ước tính và kết quả đã soát xét/kiểm toán.
- Quy đổi quota, duty, CBAM và freight thành delivered margin.
Xem thêm toàn cảnh ngành thép Việt Nam năm 2026, CBAM, quota và xuất khẩu thép sang EU, khung phân tích HPG, HSG, NKG và raw-material spread và biên lợi nhuận.
FAQ
Xuất khẩu thép Việt Nam năm 2026 có giảm 40% không?
Không thể nói vậy cho toàn ngành. Theo VSA, 7 tháng đầu năm 2026 xuất khẩu thép thành phẩm ước đạt 6,69 triệu tấn, tăng 4,2% so với cùng kỳ. Mức giảm sâu chỉ có thể áp cho một số sản phẩm, thị trường hoặc giai đoạn cụ thể.
Xuất khẩu tăng thì lợi nhuận doanh nghiệp thép có chắc tăng không?
Không. Lợi nhuận còn phụ thuộc giá bán, giá nguyên liệu, spread, tồn kho, tỷ giá, cước, thuế, công suất, nợ vay và chất lượng dòng tiền.
EU có còn là thị trường quan trọng với thép Việt Nam không?
Có. VSA cho biết EU chiếm khoảng 17,5% cơ cấu thị trường xuất khẩu thép Việt Nam trong 7 tháng đầu năm 2026. Tuy nhiên doanh nghiệp phải xử lý thêm CBAM, quota, thuế ngoài quota và yêu cầu melt-and-pour.
Lợi nhuận tăng mạnh có đủ để kết luận doanh nghiệp đang khỏe hơn không?
Chưa đủ. Cần kiểm recurring earnings, inventory, receivables, operating cash flow, debt và hiệu quả công suất mới. Net profit tăng nhưng cash conversion yếu vẫn là tín hiệu cần thận trọng.
Kết luận
Bức tranh đúng của ngành thép năm 2026 là xuất khẩu và lợi nhuận cùng phân hóa, chứ không phải “xuất khẩu lao dốc 40% nhưng lợi nhuận toàn ngành cùng tăng vọt”. Dữ liệu VSA 7 tháng cho thấy xuất khẩu thép thành phẩm tăng nhẹ ở cấp toàn ngành, trong khi từng thị trường và sản phẩm vẫn chịu áp lực rất khác nhau.
Framework hữu ích là scope dữ liệu → export volume → domestic volume → selling price → input cost → spread → recurring/one-off profit → working capital → cash flow. Đây là cách biến một headline tưởng như nghịch lý thành phân tích có thể kiểm chứng.
Last verified: 7/10/2026 theo VSA, Hòa Phát, Hoa Sen Group và Tôn Nam Kim.
Nội dung nhằm mục đích thông tin, không phải khuyến nghị đầu tư hoặc dự báo giá chứng khoán.
Minh bạch nội dung
Tác giả & người kiểm duyệt
Bài viết được tách rõ vai trò chuyên môn và vai trò review để người đọc dễ kiểm chứng thông tin trước khi liên hệ báo giá.
Tác giả chuyên môn
Đạt Phạm
Phụ trách nội dung kỹ thuật về thép và vật liệu xây dựng
Các bài viết do Kỹ sư Đạt Phạm biên soạn nhằm giúp khách hàng hiểu đúng về chủng loại thép, cách đọc thông số kỹ thuật, cách đối chiếu quy cách thực tế và các yếu tố ảnh hưởng đến báo giá thép tại từng thời điểm. Thông tin giá và tồn kho cần được xác nhận trực tiếp với Đông Dương SG trước khi đặt hàng.
Lưu ý minh bạch: Giá thép, tồn kho, quy cách và thời gian giao hàng có thể thay đổi theo thị trường. Người đọc nên liên hệ Đông Dương SG để xác nhận thông tin trước khi đặt hàng.
Bảng giá thép xây dựng Liên hệ xác nhận báo giá