Thép tròn đặc (thép láp tròn) là thanh thép tiết diện tròn nguyên khối, thường dùng làm phôi tiện, trục, chốt, bulông, con lăn, chi tiết máy và các hạng mục cơ khí cần gia công cắt gọt. Trang liệt kê quy cách Phi 6 đến Phi 100 mm, dài 6 m hoặc 12 m; đây là lựa chọn để hỏi báo giá, không xác nhận đang có hàng. Về mác thép, SS400 (JIS) và A36 (ASTM) thường được cân nhắc cho kết cấu; S45C là thép cacbon dùng trong chi tiết máy; SCM440 là thép hợp kim crom–molypden dùng cho chi tiết cơ khí theo thiết kế. SS400 và A36 không mặc nhiên tương đương hay thay thế nhau. Mác, cơ tính, trạng thái nhiệt luyện và chứng từ phải đối chiếu bản vẽ, tiêu chuẩn áp dụng và xác nhận theo từng lô trước khi đặt hàng.
Quy cách và trọng lượng thép tròn đặc
Thép tròn đặc cơ khí có giống thép thanh tròn trơn cốt bê tông không? Không nên coi là cùng một loại chỉ vì đều có tiết diện tròn đặc. Phôi cơ khí được chọn theo mác thép, khả năng tiện, nhiệt luyện và bản vẽ; thép thanh tròn trơn làm cốt bê tông có yêu cầu riêng theo TCVN 1651-1:2018. Các lựa chọn Phi 6–100 mm trên trang chưa xác nhận mác thép, tiêu chuẩn hay khả năng thay thế cho từng ứng dụng.
| Trường thông tin | Cần ghi rõ | Rủi ro nếu bỏ qua |
|---|---|---|
| Đường kính | Kích thước danh nghĩa và dung sai yêu cầu | Thiếu lượng dư tiện hoặc sai kích thước lắp ghép |
| Chiều dài | 6 m, 12 m hoặc danh sách đoạn cắt | Tăng hao hụt, số lần cắt và chi phí vận chuyển |
| Mác thép | Theo bản vẽ, cơ tính hoặc chứng từ lô hàng | Sai độ cứng, khả năng hàn, tiện hoặc nhiệt luyện |
| Trạng thái bề mặt | Cán nóng, kéo nguội, mài hoặc bóc vỏ | Khác dung sai, độ nhẵn và lượng dư gia công |
| Dịch vụ đi kèm | Cắt đoạn, vát mép, tiện phá, giao nguyên cây | Khó so giá giữa các nhà cung cấp |
Cách tính trọng lượng: với đường kính D (mm), kg/m = D² × 0,006165, giả định thép có khối lượng riêng khoảng 7.850 kg/m³ và mặt cắt tròn lý tưởng. Ví dụ Phi 20: 20² × 0,006165 = 2,466 kg/m; bảng làm tròn thành 2,47 kg/m. Cây 6 m tính từ số chưa làm tròn là 2,466 × 6 = 14,796 kg ≈ 14,80 kg; cây 12 m là 29,592 kg ≈ 29,59 kg. Đây là số dự toán, không phải khối lượng cân thực của lô hàng.
| Quy cách | Kg/m | Cây 6 m | Cây 12 m |
|---|---|---|---|
| Phi 6 | 0,22 | 1,33 kg | 2,66 kg |
| Phi 10 | 0,62 | 3,70 kg | 7,40 kg |
| Phi 20 | 2,47 | 14,80 kg | 29,59 kg |
| Phi 30 | 5,55 | 33,29 kg | 66,58 kg |
| Phi 40 | 9,86 | 59,18 kg | 118,37 kg |
| Phi 50 | 15,41 | 92,48 kg | 184,95 kg |
| Phi 60 | 22,19 | 133,16 kg | 266,33 kg |
| Phi 80 | 39,46 | 236,74 kg | 473,47 kg |
| Phi 100 | 61,65 | 369,90 kg | 739,80 kg |
Cách chọn phôi theo quy trình gia công
Đường kính đang chọn là kích thước danh nghĩa. Khi chi tiết phải tiện, mài hoặc nhiệt luyện, cần chọn phôi dựa trên đường kính thành phẩm, lượng dư mỗi phía, độ ôvan, độ cong và chiều sâu lớp bề mặt cần bóc. Chọn phôi đúng bằng kích thước thành phẩm có thể thiếu vật liệu sau khi làm sạch bề mặt; chọn quá lớn làm tăng thời gian cắt gọt và lượng phoi. Phân biệt bề mặt: cán nóng có đặc điểm bề mặt và dung sai theo quá trình cán; kéo nguội được kéo định hình thêm, thường có kích thước đồng đều hơn; mài là công đoạn hoàn thiện theo yêu cầu về độ nhẵn và dung sai. Không mặc định cả ba trạng thái đều có sẵn, có cùng dung sai hoặc thay thế lẫn nhau; cần xác nhận loại bề mặt, đường kính thực, dung sai và lịch giao của lô chào bán.
Ví dụ chọn phôi tiện Phi 20: nếu chi tiết hoàn thiện cần đường kính 20 mm sau tiện, phôi danh nghĩa Phi 20 chưa chắc đủ phần thép để bóc bỏ. Xưởng cần đo đường kính thực, kiểm độ ôvan và xác định lượng dư hai phía theo yêu cầu độ nhẵn, độ chính xác; sau đó mới chốt đường kính phôi đặt mua. Không có mức dư cố định cho mọi lô hoặc loại máy.
Đối chiếu tiêu chuẩn đúng phạm vi: TCVN 6283-1:1997 hướng dẫn kích thước thép tròn cán nóng; TCVN 6283-4:1999 về dung sai thép thanh cán nóng. Chỉ viện dẫn khi vật liệu thực thuộc phạm vi tiêu chuẩn; không tự áp dụng cho thép kéo nguội hoặc xem đây là chứng nhận của 54 lựa chọn đang hiển thị.
| Nhu cầu | Điểm cần ưu tiên | Cách kiểm khi nhận hàng |
|---|---|---|
| Phôi tiện trục | Độ thẳng, độ ôvan và lượng dư | Đo hai phương vuông góc tại đầu, giữa, cuối thanh |
| Chốt, bulông | Mác thép, cơ tính và khả năng nhiệt luyện | Đối chiếu chứng từ lô và yêu cầu bản vẽ |
| Gia công chính xác | Bề mặt kéo nguội, mài hoặc bóc vỏ | Kiểm độ nhẵn, xước, rỗ và đường kính thực |
| Kết cấu hàn | Khả năng hàn và quy trình hàn phù hợp | Không suy đoán khả năng hàn chỉ từ hình dạng thanh |
Lập phương án cắt để giảm đầu thừa
Tính phần thép mất khi cắt: từ cây 6 m, cắt 3 đoạn dài 1,8 m thì tổng chiều dài thành phẩm là 5,4 m, còn 0,6 m trước khi trừ bề rộng vết cắt (phần thép bị lưỡi cưa lấy đi, thường gọi là kerf). Ví dụ giả định: nếu cắt 3 nhát, mỗi nhát mất 3 mm, tổng hao hụt do cưa là 9 mm; phần còn khoảng 591 mm, chưa trừ đầu lỗi hoặc đoạn cần kẹp máy. Bề rộng vết cắt thực tế phải lấy theo thiết bị gia công, không mặc định 3 mm. Khi cân nhắc cây 6 m hay 12 m, so cả chi phí cắt, đoạn dư, vận chuyển và bốc dỡ, không chỉ tỷ lệ tận dụng.
Chuẩn hóa báo giá
- Checklist gửi yêu cầu báo giá: Phi (mm), mác thép, số cây, chiều dài từng cây hoặc đoạn cắt, yêu cầu gia công, giá đã gồm/chưa gồm VAT, địa chỉ giao và chi phí vận chuyển/bốc dỡ. Yêu cầu bên bán xác nhận tồn kho và báo giá chính thức; bảng kg/m không phải bảng giá thị trường.
- Giá/kg = giá cây ÷ khối lượng thực tế cây.
- Giá/m = giá cây ÷ chiều dài thực giao.
- Đơn hàng cắt đoạn cần ghi số đoạn, chiều dài thành phẩm, dung sai cắt và quyền sở hữu phần dư.
- Không so trực tiếp hai báo giá khác mác thép, khác trạng thái bề mặt hoặc khác phạm vi gia công.
Checklist nghiệm thu tại kho
- Đo đường kính tại nhiều vị trí và theo hai phương vuông góc để phát hiện độ ôvan.
- Kiểm độ thẳng, rỗ, nứt, xước sâu, gỉ và ba via đầu cắt.
- Cân mẫu đại diện rồi đối chiếu kg/m lý thuyết.
- Đối chiếu mác thép, tiêu chuẩn, số lô và chứng từ nếu đơn hàng yêu cầu.
- Phân loại riêng các bó dùng để tiện, hàn hoặc nhiệt luyện để tránh nhầm vật liệu.
Câu hỏi thường gặp
Thép tròn đặc có phải thép ống không?
Không. Thép tròn đặc có tiết diện nguyên khối; thép ống có phần rỗng bên trong.
Có thể dùng bảng kg/m để nghiệm thu tuyệt đối không?
Không. Bảng là giá trị lý thuyết theo khối lượng riêng quy ước. Nghiệm thu cần kết hợp đo kích thước, cân thực tế và dung sai theo tiêu chuẩn hoặc thỏa thuận mua bán.
Phi 20 có luôn phù hợp để tiện chi tiết đường kính 20 mm không?
Không nên mặc định như vậy. Cần chừa lượng dư theo tình trạng bề mặt, độ ôvan, độ đảo và quy trình gia công.
Lưu ý: Các lựa chọn hiện tại chỉ thể hiện đường kính và chiều dài. Mác thép, dung sai, cơ tính, trạng thái ủ hoặc nhiệt luyện cần được xác nhận riêng trước khi chốt đơn.
Tham khảo liên quan
Xem danh mục Thép đặc để đối chiếu các dạng phôi; nếu cần tiết diện vuông cho gia công cơ khí, xem thêm Thép vuông đặc.
Chọn phôi tròn hay vuông?
Nếu đang cân nhắc giữa phôi tiện và phôi phay, xem so sánh thép tròn đặc và thép vuông đặc để chọn theo hình dạng thành phẩm, cách gá, lượng dư và hao hụt gia công.

