Theo loại công trình

Thép tấm là gì? 7 thông số phải khóa trước khi mua

Thép tấm là gì? Hướng dẫn 7 thông số phải khóa khi mua: mác, dung sai, khổ, bề mặt, gia công, chứng từ lô; có ví dụ kg/tấm, bảng RFQ/BOQ và checklist kiểm nhận.

Đăng ngày Cập nhật

Thép tấm là gì? Đây là thép dạng phẳng, giao nguyên tấm, xả cuộn hoặc cắt theo bản vẽ. Tên “thép tấm” chưa cho biết mác, dung sai chiều dày, tính hàn, lớp phủ hoặc khả năng chịu lực. Trước khi hỏi giá, cần khóa đúng thông số và cách nghiệm thu.

7 nhóm dữ liệu phải khóa trước khi mua: (1) mác–tiêu chuẩn; (2) chiều dày–dung sai; (3) khổ–độ phẳng; (4) nguồn tấm/cuộn và hướng cán; (5) bề mặt–lớp phủ; (6) cắt–khoan–chấn và yêu cầu mép; (7) chứng từ–heat/lot. Sau đó mới chốt số lượng, cách tính kg, giá, VAT, gia công, vận chuyển và lịch giao. Bài này tập trung vào quy trình chọn mua và kiểm nhận; xem các loại thép tấm theo 6 trục phân loại nếu cần phân biệt chi tiết tấm trơn, tấm gân, cán nóng, cán nguội và tấm mạ.

1. Thép tấm được cung cấp dưới những dạng nào?

Dạng hàng Đặc điểm Điểm cần ghi vào yêu cầu mua
Tấm nguyên khổ Thép được giao nguyên tấm theo quy cách nhà máy hoặc khổ thương mại Chiều dày, rộng × dài, dung sai, tình trạng mép, độ phẳng và số tấm
Tấm xả từ cuộn thép dẹt Cuộn được nắn/xả rồi cắt theo chiều dài Mã cuộn/lô, độ phẳng sau xả, chiều dài, cong cuộn, dung sai và hướng cán nếu cần
Tấm cắt theo quy cách Cắt từ tấm lớn thành phôi nhỏ theo cutting list Bản vẽ revision, phương pháp cắt, dung sai, mép và quyền sở hữu đầu thừa
Chi tiết gia công từ tấm Bản mã, tấm đế, sườn tăng cứng hoặc chi tiết có lỗ/chấn Mác, bản vẽ, tọa độ lỗ, chất lượng mép, độ phẳng và chứng từ lô

Tấm xả cuộn không mặc nhiên kém hơn tấm nguyên khổ. Việc phù hợp phụ thuộc vật liệu, dung sai, độ phẳng và quy trình gia công được yêu cầu. Với đơn cần cắt nhiều chi tiết, nên đối chiếu kích thước phôi nguồn và sơ đồ cắt thép có tính mạch cắt và đầu thừa trước khi quyết định số tấm phải mua.

2. Bảy thông số thép tấm cần khóa trước khi gửi RFQ

Nhóm thông số Ghi thế nào để người bán báo đúng? Rủi ro nếu bỏ qua
1. Mác và tiêu chuẩn Ghi mã mác, tiêu chuẩn, phiên bản và yêu cầu theo bản vẽ được duyệt Giao cùng độ dày nhưng khác cơ tính, thành phần hoặc điều kiện hàn
2. Chiều dày và dung sai Độ dày danh nghĩa, loại/dung sai theo tiêu chuẩn và phương pháp kiểm Nhầm tên “10 ly” với việc mọi điểm phải đúng 10,00 mm
3. Khổ và độ phẳng Rộng × dài, dung sai, vuông góc, độ phẳng hoặc độ cong nếu bản vẽ yêu cầu Không đủ phôi, khó gá, phát sinh cắt bù hoặc gia công tinh
4. Nguồn tấm và hướng cán Nguyên tấm hay xả cuộn, lô nguồn, hướng cán nếu chi tiết có chỉ định Khó kiểm độ phẳng, tính chất theo hướng hoặc truy xuất
5. Bề mặt và lớp phủ Trơn/gân, cán nóng/nguội, có mạ/sơn hay không, cấp lớp phủ và tình trạng bề mặt Nhầm thép nền với lớp phủ hoặc áp nhầm barem tấm gân
6. Gia công Cắt thô/hoàn thiện, chấn, lỗ, vát mép, bavia, nắn, đánh mã chi tiết Giá tấm thô thấp nhưng phí cắt, khoan và sửa lỗi cao
7. Hồ sơ lô Chứng thư kiểm tra vật liệu (MTC) khi yêu cầu, mã heat/lot, nhãn và phiếu giao Hàng đến đủ số tấm nhưng chưa đủ căn cứ nghiệm thu

Mác thép không được suy từ giá hoặc bề mặt

SS400, ASTM A36, Q235 thuộc các hệ tiêu chuẩn khác nhau; không tự xem chúng tương đương hoặc thay thế được nhau. Với tấm dùng trong kết cấu, bệ máy hoặc liên kết, đề xuất thay mác phải được người có thẩm quyền kỹ thuật phê duyệt. Tiêu chuẩn chung như ASTM A6/A6M quy định yêu cầu chung, gồm dung sai kích thước và khối lượng, với một số thép kết cấu cán; AISC giải thích phạm vi dung sai thép tấm. Phải đọc cùng tiêu chuẩn vật liệu cụ thể, phiên bản và điều kiện đơn hàng, không áp A6 cho tất cả tôn, inox hoặc mọi loại thép tấm.

Dung sai và hướng cán cần theo tài liệu của đúng sản phẩm

Chiều dày danh nghĩa khác số đo thực tế trong dung sai được phép theo từng tiêu chuẩn, loại thép và khổ tấm; không áp mức ±5% chung cho mọi sản phẩm. Khi uốn/chấn hoặc thử cơ tính phụ thuộc hướng cán, hãy đánh dấu hướng yêu cầu trong bản vẽ và sơ đồ cắt; không tự xoay phôi chỉ để giảm hao hụt.

Tấm trơn, tấm gân và tấm mạ cần ba kiểu kiểm khác nhau

Tấm trơn cần kiểm dày, phẳng và bề mặt. Với tấm gân phải xác nhận độ dày nền, kiểu/chiều cao gân và kg/m² của đúng sản phẩm; gân nổi không bảo đảm chống trượt trong mọi điều kiện ướt, dầu mỡ. Với tấm mạ/sơn, cần chốt loại/cấp lớp phủ và phương pháp xử lý mép cắt hoặc vùng hàn. Xem bảng đối chiếu tấm trơn–tấm gân và hướng dẫn thép tấm mạ kẽm.

3. Cách tính khối lượng thép tấm và lượng cần mua

Đối với tấm trơn hình chữ nhật bằng thép carbon thông dụng, dùng khối lượng riêng quy ước khoảng 7.850 kg/m³ để dự toán. Nếu dày đo theo milimét, rộng và dài theo mét:

Khối lượng lý thuyết (kg/tấm) ≈ dày (mm) × rộng (m) × dài (m) × 7,85. Tổng kg lô = kg/tấm × số tấm; đổi ra tấn bằng cách chia 1.000.

Ví dụ quy cách giả định Phép tính Khối lượng lý thuyết
Tấm trơn carbon 10 × 1.500 × 6.000 mm 10 × 1,5 × 6 × 7,85 706,50 kg/tấm
Ba tấm cùng quy cách trên 3 × 706,50 2.119,50 kg = 2,1195 tấn
Tấm trơn carbon 8 × 1.250 × 2.500 mm 8 × 1,25 × 2,5 × 7,85 196,25 kg/tấm

Giới hạn: Đây là kg lý thuyết, không phải cân thực tế. Tấm cắt lỗ, tấm gân và vật liệu hợp kim/inox có thể khác khối lượng tính theo công thức thép carbon trơn. Khi kiểm thiếu cân, phải đối chiếu dung sai và cách tính tiền đã thỏa thuận. Bảng quy đổi theo nhiều khổ nằm tại công thức và barem thép tấm kg/m², kg/tấm.

4. Chọn thép tấm theo hạng mục: cần kiểm gì ngoài chiều dày?

Hạng mục Dữ liệu quyết định Sai lầm cần tránh
Bản mã, tấm đế và liên kết Mác, dày, lỗ, vát mép, khả năng hàn và bản vẽ revision Thay mác hoặc khoan lỗ theo trí nhớ mà không kiểm bản vẽ
Bệ máy, tấm căn Độ phẳng, dung sai, tải tập trung, mặt gia công và kích thước lắp Dùng phôi thô như bề mặt gia công tinh
Sàn thao tác, bậc thang Nhịp đỡ, tải, độ võng, độ bám, môi trường và chống ăn mòn Coi bề mặt có gân là đủ an toàn mà không tính kết cấu
Nắp mương, nắp hố Tải người/xe, gân tăng cứng, liên kết, tay nâng và cơ chế chống xê dịch Chọn tấm theo độ dày “thường dùng” thay vì tải thiết kế
Phôi cắt cho xưởng cơ khí Chiều cán, sơ đồ cắt, kerf, vùng kẹp, dung sai và mã chi tiết Mua theo tổng kg mà chưa có cutting list

Không có một độ dày đúng cho mọi ứng dụng. Tấm chịu tải phải theo thiết kế và nghiệm thu được duyệt; nắp cho người đi bộ khác nắp chịu tải xe nâng.

5. Ví dụ từ BOQ sang báo giá: ba tấm 10 mm cho xưởng gia công

Ví dụ giả định: Xưởng đặt 3 tấm thép carbon trơn 10 × 1.500 × 6.000 mm để cắt bản mã, tổng kg lý thuyết 2.119,50 kg. Chưa thể chốt đơn nếu thiếu mác/tiêu chuẩn, dung sai, bản vẽ cắt và yêu cầu chứng từ.

Nhóm trường RFQ/BOQ Nội dung cần xác nhận cho ví dụ
Nhận dạng Mã đơn, bản vẽ và revision áp dụng; người phê duyệt thay đổi
Vật liệu Thép tấm trơn carbon; mác và tiêu chuẩn theo bản vẽ đã duyệt (chưa giả định mác)
Quy cách Dày danh nghĩa 10 mm; rộng 1.500 mm; dài 6.000 mm; số lượng 3 tấm; dung sai cần xác nhận
Khối lượng Dự toán 706,50 kg/tấm; 2.119,50 kg/lô; bên bán phải nêu dùng barem hay cân thực tế
Gia công Nguyên tấm hoặc theo cut list; lỗ, mép, sai số, phần thừa và phí gia công theo thỏa thuận
Chứng từ Nhãn heat/lot, chứng thư vật liệu nếu hợp đồng yêu cầu, phiếu giao/cân
Thương mại/giao nhận Giá/tấm hoặc kg, thuế theo khoản, xe/cẩu, địa điểm, lịch và điều kiện nghiệm thu

Ví dụ không phải xác nhận tồn kho, giá hoặc dịch vụ cắt. Nếu có nhiều phôi, gửi cutting list gồm mã, kích thước, số lượng, hướng cán; so phương án mua nguyên tấm và cắt sẵn theo số phôi đạt, không chỉ giá/kg. Mẫu yêu cầu đầy đủ xem tại RFQ/BOQ thép và các trường bắt buộc.

6. So hai báo giá thép tấm thế nào để không nhầm giá rẻ?

Chỉ so giá khi cùng mác–tiêu chuẩn, dày–dung sai, khổ, bề mặt, số lượng, cách tính kg và gia công. Nếu khác vật tư, ghi thành phương án thay thế chờ kỹ thuật duyệt.

Khoản đối chiếu Câu hỏi gửi nhà cung cấp
Tiền vật tư Giá/kg, giá/tấn hay giá/tấm; kg tính theo barem hoặc phiếu cân?
Chất lượng Hàng đúng mác, chứng thư và dung sai nào? Có khác bản vẽ không?
Gia công Đã gồm cắt, khoan, chấn, vát mép, xử lý bavia, mã chi tiết chưa?
Giao hạ Giá tại kho hay tại công trường? Chiều dài xe, cẩu hạ, giao nhiều chuyến thế nào?
Thuế và điều kiện VAT đã gồm hay chưa theo từng khoản, thời hạn giá và cách xử lý thiếu/sai?

Tổng chi phí nhận hàng phải tính tiền vật tư cộng các khoản gia công, thuế và giao hạ chưa được bao gồm, tránh cộng trùng. Giá trị đầu thừa chỉ nên tính là phần tiết kiệm thực khi có phương án tái sử dụng hoặc thỏa thuận trả lại được xác nhận. Với đơn xả/cắt, việc đổi khổ tấm để tăng tỷ lệ phôi hữu ích cần được đối chiếu thêm máy, kerf, trình tự và chi phí vận chuyển.

7. Checklist kiểm nhận thép tấm ở kho và công trường

  1. Đối chiếu mã hàng: PO, bản vẽ revision, mác/tiêu chuẩn, dạng trơn/gân/mạ, dày và khổ, số tấm hoặc mã chi tiết.
  2. Kiểm điều kiện dỡ hàng: xe, thiết bị nâng đủ năng lực, phương án kê và chằng buộc; không đứng vào vùng nguy hiểm khi hạ tấm lớn.
  3. Đếm và đối soát: số tấm, kích thước, phiếu giao và cân/barem theo hợp đồng; ghi riêng phần chưa đến hoặc giao thừa.
  4. Kiểm bề mặt và hình học: cong vênh, gỉ, xước, vảy, hư mép, lỗ và vát mép theo mức chấp nhận; kiểm đủ điểm theo quy trình chứ không lấy một vị trí bất kỳ.
  5. Truy xuất vật liệu: nhãn, heat/lot, MTC theo PO; khớp tài liệu với lô thực giao. Xem cách kiểm chứng từ và nghiệm thu thép.
  6. Phân loại kết quả: nghiệm thu đạt, đã giao nhưng chờ tài liệu/đo kiểm, hoặc không phù hợp cần cách ly và xử lý; không ký “đủ, đạt” cho phần chưa xác minh.
  7. Bảo quản: kê đỡ đúng cách, giữ thông thoáng, tránh nước đọng giữa các tấm và trộn lô khác mác.

Tấm mạ cần phân biệt dày thép nền và dày phủ theo catalogue. Không tự thay mác hoặc sửa lỗ cấu kiện chịu lực khi chưa được chấp thuận kỹ thuật.

8. Những nhầm lẫn thường gặp

  • “Tấm 10 ly nào cũng như nhau”: sai vì mác, tiêu chuẩn, dung sai, bề mặt và khả năng gia công có thể khác.
  • “Nặng đúng barem là đủ chất lượng”: sai vì kg danh nghĩa không xác nhận thành phần, cơ tính, dung sai hoặc hồ sơ lô.
  • “Tấm gân 5 mm nặng đúng tấm trơn 5 mm”: chưa đủ cơ sở nếu không biết dày nền, hoa văn và kg/m².
  • “Có CO/CQ chung là xong”: cần kiểm tài liệu theo đúng yêu cầu hợp đồng và liên kết tới heat/lot hàng giao.
  • “Giá/tấn thấp nhất là tiết kiệm nhất”: chưa tính cắt, đầu thừa, lỗi, giao hạ và số phôi đạt.

Câu hỏi thường gặp

Thép tấm và thép cuộn có phải hai vật liệu hoàn toàn khác nhau?

Không luôn như vậy. Một số sản phẩm thép dẹt được cung cấp dạng cuộn rồi xả thành tấm; cần phân biệt với cuộn thép thanh xây dựng, là nhóm hàng khác. Điều quan trọng là mác, quy trình và dạng hàng giao đã đặt.

Mua tấm 10 × 1.500 × 6.000 mm thì mỗi tấm bao nhiêu kg?

Với thép carbon trơn và khối lượng riêng quy ước 7.850 kg/m³, khối lượng lý thuyết khoảng 706,50 kg/tấm. Con số này để dự toán, không thay thế cân hoặc điều kiện nghiệm thu.

Có thể thay thép tấm A36 bằng SS400 khi cùng dày không?

Không tự động. Đây là ký hiệu gắn với các hệ tiêu chuẩn khác nhau; việc thay thế cần đánh giá thông số thực tế và được phê duyệt theo hồ sơ thiết kế hoặc hợp đồng.

Khi nào cần chứng thư vật liệu MTC?

Khi hồ sơ thiết kế, hợp đồng hoặc quy trình nghiệm thu yêu cầu; phải kiểm chứng thư gắn với mác/tiêu chuẩn và lô vật tư thực giao. Một tài liệu chung không tự chứng nhận cho mọi tấm.

Kết luận

Thép tấm là tên dạng sản phẩm, không phải một mác hay một mức chất lượng thống nhất. Khi mua, hãy khóa 7 thông số, dùng kg/tấm để dự toán và gửi BOQ/cutting list. So tổng chi phí của vật tư đúng quy cách, đủ hồ sơ nghiệm thu, không chỉ giá/tấn. Đúng mác–tiêu chuẩn–kích thước–lô–hồ sơ quan trọng hơn việc chọn một chào giá có con số thấp nhưng thiếu điều kiện.

Minh bạch nội dung

Tác giả & người kiểm duyệt

Bài viết được tách rõ vai trò chuyên môn và vai trò review để người đọc dễ kiểm chứng thông tin trước khi liên hệ báo giá.

Tác giả chuyên môn

Đạt Phạm

Phụ trách nội dung kỹ thuật về thép và vật liệu xây dựng

Các bài viết do Kỹ sư Đạt Phạm biên soạn nhằm giúp khách hàng hiểu đúng về chủng loại thép, cách đọc thông số kỹ thuật, cách đối chiếu quy cách thực tế và các yếu tố ảnh hưởng đến báo giá thép tại từng thời điểm. Thông tin giá và tồn kho cần được xác nhận trực tiếp với Đông Dương SG trước khi đặt hàng.

  • Vai trò Technical Author
  • Chủ đề Quy cách thép, mác thép, CO/CQ

Lưu ý minh bạch: Giá thép, tồn kho, quy cách và thời gian giao hàng có thể thay đổi theo thị trường. Người đọc nên liên hệ Đông Dương SG để xác nhận thông tin trước khi đặt hàng.

Bảng giá thép xây dựng Liên hệ xác nhận báo giá
☎ 0777.197.555 ☎ 028.6658.5555 💬 Zalo 24/7