Chứng từ và truy xuất

Kiểm tra chất lượng thép, CO/CQ và nhận hàng đúng quy cách

Đăng ngày Cập nhật

Kiểm tra chất lượng thép khi nhận hàng cần đối chiếu đồng thời ba yếu tố: yêu cầu mua hàng đã được duyệt, vật tư thực giao và chứng từ truy xuất đúng lô. Có C/O, CQ hay chứng thư vật liệu chưa đủ để kết luận hàng đạt nếu mác thép, kích thước, số heat/lô hoặc kết quả thử không phù hợp. Ngược lại, hàng nhìn đúng quy cách cũng chưa chắc đạt khi thiếu chứng cứ kỹ thuật mà hợp đồng hoặc tiêu chuẩn yêu cầu.

Quy trình dưới đây dành cho chủ đầu tư, nhà thầu, kỹ thuật công trường và bộ phận thu mua cần kiểm tra thép cây, thép hộp, thép hình hoặc thép tấm trước khi ký nhận và đưa vào sử dụng. Đây là hướng dẫn kiểm nhận mua hàng, không thay thế nghiệm thu kỹ thuật theo thiết kế, tiêu chuẩn áp dụng hoặc trách nhiệm của người có thẩm quyền.

Tóm tắt

1. Kiểm tra chất lượng thép theo ba lớp dữ liệu

Bắt đầu từ ba lớp tài liệu phải đối chiếu được với nhau. Không đánh giá chất lượng chỉ bằng logo hoặc tên thương hiệu trên bao bì.

Lớp đối chiếuCần nhìn vào đâu?Dấu hiệu sai khác
Yêu cầu đã duyệtPO/hợp đồng, RFQ, BOQ, bản vẽ, tiêu chuẩn và edition, mác, quy cách, dung sai, chứng từ bắt buộc.Nhà cung cấp đổi mác, tiêu chuẩn, chiều dài hoặc điều kiện giao mà chưa được chấp thuận.
Hàng thực giaoDấu thân thép, tem bó, loại sản phẩm, số lượng, kích thước, bề mặt và mã lô.Dấu mác không rõ, lẫn quy cách, số cây/khối lượng không khớp, biến dạng hoặc hư hỏng.
Hồ sơ truy xuấtPhiếu giao, chứng thư thử vật liệu, heat/lô, kết quả thử, C/O khi cần và các hồ sơ đặc thù.Chứng thư thuộc lô khác, sai edition, thiếu chỉ tiêu thử hoặc không truy ngược được vật tư.

Trước khi đặt hàng, cần khóa những thông số này ngay trong yêu cầu mua. Có thể sử dụng mẫu RFQ/BOQ thép và các thông tin phải ghi rõ để hạn chế tình huống mua đúng tên sản phẩm nhưng giao sai tiêu chuẩn hoặc hồ sơ.

2. C/O, CQ và MTC khác nhau thế nào?

Trong giao dịch thép, cụm từ “CO/CQ” thường được dùng khá rộng. Để kiểm đúng, cần yêu cầu nhà cung cấp gọi rõ loại chứng từ, đơn vị phát hành, nội dung và phạm vi áp dụng.

Chứng từTrả lời câu hỏi gì?Không thể thay thế việc gì?
C/O (Certificate of Origin)Xác nhận xuất xứ theo quy tắc và thủ tục tương ứng nếu giao dịch cần C/O.Không chứng minh riêng độ bền kéo, giới hạn chảy, thành phần hóa học hoặc chất lượng lô thép.
CQ / chứng nhận chất lượngTên gọi thương mại cần làm rõ: có thể là chứng nhận phù hợp hoặc tài liệu chất lượng với phạm vi nhất định.Không tự động đồng nghĩa chứng thư thử vật liệu chi tiết hoặc chứng nhận độc lập.
MTC / Mill Test Certificate hoặc inspection certificateCung cấp kết quả và thông tin kỹ thuật của vật liệu theo loại tài liệu, phạm vi thử và đơn vị phát hành.Không thay thế bước kiểm nhận dạng hàng thực giao và việc đối chiếu đúng heat/lô.
Phiếu giao hàng / packing listXác định mặt hàng, số lượng và lô được giao theo chứng từ vận chuyển.Không tự xác nhận cơ tính hoặc sự phù hợp kỹ thuật.

C/O không phải giấy chứng nhận chất lượng thép. Văn bản hợp nhất 48/VBHN-BCT của Bộ Công Thương ngày 04/06/2026 thuộc phạm vi quy định về chứng nhận xuất xứ hàng hóa; nghĩa vụ cần C/O phụ thuộc quy định, loại giao dịch và thỏa thuận liên quan. Nguồn: Bộ Công Thương – Văn bản hợp nhất 48/VBHN-BCT.

Khi cần phân biệt sâu các loại giấy tờ và yêu cầu từng dự án, xem bài giải thích C/O, CQ, MTC và chứng thư lô thép. Trang hiện tại tập trung vào kiểm tra chứng từ cùng với hàng thực giao, không chỉ định nghĩa thuật ngữ.

3. BS EN 10204:2004: Các loại chứng thư 2.1, 2.2, 3.1 và 3.2

BS EN 10204:2004 là tiêu chuẩn về các loại tài liệu kiểm tra sản phẩm kim loại. Nếu hợp đồng yêu cầu loại chứng thư cụ thể, người nhận phải xác định đúng mã tài liệu, nội dung xác nhận và thẩm quyền phát hành. Không coi mọi file ghi chữ “CQ” là chứng thư 3.1 hoặc 3.2.

Loại EN 10204Nội dung chínhÝ nghĩa khi kiểm nhận
2.1Tuyên bố phù hợp đơn hàng từ nhà sản xuất, không yêu cầu đính kèm kết quả thử.Không thay cho báo cáo thử vật liệu chi tiết nếu PO yêu cầu.
2.2Báo cáo thử với kết quả kiểm tra không đặc thù cho lô giao theo định nghĩa của loại chứng thư.Không mặc nhiên chứng minh kết quả kiểm tra riêng của heat/lô đang nhận.
3.1Chứng thư kiểm tra đặc thù với kết quả thử, xác nhận bởi đại diện kiểm tra được ủy quyền của nhà sản xuất, độc lập với bộ phận sản xuất.Cần đối chiếu thông tin trên chứng thư với lô thực nhận; không được gọi mặc định là chứng thư bên thứ ba.
3.2Chứng thư kiểm tra đặc thù có xác nhận của đại diện nhà sản xuất và đại diện người mua được ủy quyền hoặc kiểm định viên được chỉ định theo quy định.Kiểm tra chữ ký/xác nhận và vai trò của các bên theo yêu cầu hợp đồng, dự án.

Đây là tóm tắt phân loại nhằm hỗ trợ kiểm hồ sơ; chi tiết yêu cầu phải tra toàn văn tiêu chuẩn. Nguồn: BSI – BS EN 10204:2004, Metallic products: Types of inspection documents.

4. Quy trình sáu bước kiểm tra thép khi nhận hàng

Bước 1 – Chuẩn bị yêu cầu mua và danh sách chứng từ

Người nhận cần có bản PO/BOQ cuối cùng, bản vẽ hoặc thông số vật liệu đã duyệt, phiếu giao hàng theo đợt, danh sách tài liệu kỹ thuật cần có và dụng cụ đo/cân phù hợp. Những thay đổi tiêu chuẩn, mác hoặc chiều dài phải có phê duyệt theo thẩm quyền.

Nếu cần một biểu mẫu ngắn để tổ nhận hàng thao tác nhanh, xem checklist năm bước nhận thép công trình trước khi ký. Bài này đi sâu hơn vào cách quyết định khi một chỉ tiêu chưa phù hợp.

Bước 2 – Kiểm dấu nhận diện, tem bó và khả năng truy xuất

Đối chiếu nhãn bó, marking trên thân sản phẩm, tên nhà sản xuất, mác thép, đường kính/kích thước, số heat hoặc số lô với phiếu giao và chứng thư tương ứng. Chụp ảnh nhãn, mã lô và các vị trí cần xác minh trước khi bóc tách hoặc di chuyển vật tư.

Một logo đơn lẻ chỉ là dấu hiệu nhận diện ban đầu. Hướng dẫn cách đọc ký hiệu, logo trên cây thép và cách đối chiếu tem, dấu trên thép Hòa Phát giúp kiểm tra điểm nhận dạng, nhưng không thay thế xác minh nhà sản xuất và chứng thư của lô.

Bước 3 – Đo đúng thông số theo từng loại thép

Nhóm vật liệuThông số cần kiểm trực tiếp
Thép cốt bê tôngDạng thanh trơn/vằn, mác và marking, đường kính danh nghĩa, chiều dài, số cây/cuộn, chỉ tiêu và dung sai theo TCVN hoặc tiêu chuẩn áp dụng.
Thép hộp và ốngKích thước ngoài, chiều dày theo phương pháp đo quy định, chiều dài, đường hàn, bề mặt và lớp phủ nếu có.
Thép hìnhKý hiệu H/I/U/V, chiều cao/rộng, chiều dày bụng/cánh, độ thẳng, chiều dài và khối lượng quy ước.
Thép tấmMác thép, độ dày, khổ tấm, số tấm, bề mặt, mép cắt, độ phẳng theo yêu cầu và chứng thư.
Tôn/xà gồĐộ dày nền và tổng độ dày nếu có lớp phủ, hình dạng, kích thước và dung sai theo quy định sản phẩm.

Ví dụ, với thép thanh vằn dùng làm cốt bê tông, phải xem đúng tiêu chuẩn được chỉ định như TCVN 1651-2:2018 do VSQI công bố. Nếu có đề nghị thay TCVN bằng JIS/ASTM, không tự quy đổi mác; đối chiếu theo hướng dẫn so sánh tiêu chuẩn thép TCVN, JIS và ASTM.

Bước 4 – Kiểm số lượng và khối lượng theo từng dòng hàng

Đếm cây/bó/cuộn/tấm, đối chiếu chiều dài và quy cách; khi hợp đồng tính theo kg hoặc tấn, cần làm rõ cách cân, phương tiện cân, bao bì, khối lượng danh nghĩa và chứng từ cân. Khối lượng lý thuyết không tự chứng minh đúng dung sai hay đúng chất lượng.

Nếu có chênh lệch, đối chiếu theo phương pháp kiểm dung sai trọng lượng thép và thép gầy, thép âm trước khi kết luận sai phạm; phải áp dụng dung sai của đúng tiêu chuẩn sản phẩm và phép đo phù hợp.

Bước 5 – Quan sát bề mặt, hư hỏng và nguy cơ hàng giả

Kiểm cong vênh, móp dập, gỉ, vết nứt hoặc dấu hiệu bong lớp phủ theo yêu cầu sử dụng. Chụp ảnh và ghi vị trí bất thường. Không kết luận mọi vết gỉ bề mặt đều khiến vật liệu không đạt; mức chấp nhận phải dựa trên tiêu chuẩn, hồ sơ kỹ thuật và đánh giá có thẩm quyền.

Trường hợp tem nhãn, giấy tờ hoặc dấu nhận diện đáng ngờ, tham khảo quy trình kiểm tra thép thật/giả khi mua để xác minh thêm, không phán định chỉ từ hình thức.

Bước 6 – Đối chiếu chứng thư, lập biên bản và quyết định

Đối chiếu tên nhà sản xuất, heat/lô, mác, tiêu chuẩn và edition, chỉ tiêu hóa học/cơ tính, loại tài liệu kiểm tra, số lượng và thời điểm giao. Nếu một mắt xích không khớp, lập phiếu ghi nhận sai khác và tạm dừng sử dụng phần hàng liên quan.

Không ký xác nhận “đúng và đủ toàn bộ” khi vẫn còn một phần chưa được kiểm. Nếu đơn vị có quy định ký nhận vận chuyển có điều kiện, nội dung ghi chú phải rõ số lượng tạm nhận, chỉ tiêu chưa xác minh, ảnh và người chứng kiến. Xem cách lập biên bản xử lý thép giao sai quy cách để tránh bỏ sót chứng cứ.

5. Bảng quyết định: Nhận, tạm giữ hay yêu cầu xử lý

Một số sai khác chỉ cần bổ sung chứng từ; một số có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn hoặc sự phù hợp thiết kế. Trường hợp nào cũng phải căn cứ PO, tiêu chuẩn, quyền quyết định của bên mua và quy trình phê duyệt dự án.

Tình huốngTrạng thái khuyến nghịViệc tiếp theo
Mác, quy cách, heat/lô, chứng thư và số lượng phù hợp yêu cầu đã duyệtCó thể tiếp tục thủ tục nhận theo quy trình áp dụngHoàn thiện biên bản, lưu chứng cứ, chỉ đưa vào sử dụng khi đáp ứng yêu cầu nghiệm thu.
Thiếu tài liệu mà hợp đồng yêu cầu hoặc heat/lô chưa nối được với chứng thưTạm giữ / chưa chấp thuận phần hàng liên quanYêu cầu hồ sơ bổ sung và xác minh trực tiếp từ bên phát hành khi cần.
Số cây, khối lượng hoặc kích thước chênh lệchGhi nhận sai khác, tạm giữ phần chưa xác minhĐo/cân lại theo phương pháp thống nhất và tiêu chí dung sai của tiêu chuẩn.
Sai mác, sai tiêu chuẩn hoặc sai quy cách chịu lực đã được duyệtKhông tự đưa vào sử dụngCách ly; đề nghị thay, trả hoặc trình chấp thuận vật liệu thay thế theo thẩm quyền.
Dấu hiệu chứng thư không thật hoặc không liên kết được với hàng giaoTạm ngưng chấp thuậnBảo toàn bằng chứng và yêu cầu nhà sản xuất/đơn vị phát hành xác nhận.

Ký nhận về số lượng để xử lý logistics không đồng nghĩa nghiệm thu chất lượng hoặc chấp thuận sử dụng. Cần ghi rõ trạng thái từng dòng hàng nhằm tránh tranh chấp.

6. Ví dụ giả định: Chứng thư 3.1 ghi lô khác tem thép

Giả sử một công trình nhận một đợt thép thanh vằn D16. PO ghi rõ mác CB400-V và yêu cầu chứng thư kiểm tra theo loại tài liệu được thống nhất. Người giao cung cấp giấy được giới thiệu là EN 10204 loại 3.1, nhưng số heat trên tài liệu không khớp số trên tem bó.

Tổ nhận hàng có thể kiểm được đường kính và chiều dài, song không vì vậy kết luận lô hàng đã đạt. Hướng xử lý hợp lý là chụp dấu/tem, ghi từng bó liên quan, giữ nguyên chứng từ, yêu cầu nhà cung cấp giải trình hoặc cung cấp chứng thư đúng lô và chỉ chuyển sang bước nghiệm thu khi kết quả đã rõ.

Đây là tình huống minh họa quy trình ra quyết định, không phải một ca kiểm định thực tế đã xảy ra tại Đông Dương SG. Nếu có thay đổi tiêu chuẩn hoặc mác, việc chấp thuận vẫn phải theo thẩm quyền thiết kế.

7. Cách kiểm tra phù hợp theo nhóm sản phẩm thép

Quy trình ba lớp dữ liệu áp dụng rộng, nhưng mỗi nhóm vật liệu lại có yêu cầu đo và hồ sơ riêng. Những trang sản phẩm sau giúp xác định nhóm quy cách trước khi đặt hàng, không mặc nhiên xác nhận từng SKU đáp ứng mọi tiêu chuẩn.

Thép cây gân

Với thép cây gân, tập trung mác CB, dấu nhận diện trên thanh, đường kính, số cây/bó, heat/lô và yêu cầu bản vẽ. Chứng thư phải tương ứng lô giao.

Thép hộp chữ nhật

Với thép hộp chữ nhật, cần kiểm chiều rộng/cao, chiều dày theo phép đo đã thống nhất, chiều dài, tình trạng đường hàn và lớp phủ. Xem chuyên sâu checklist kiểm thép hộp khi giao tại công trình.

Thép hình I

Với thép hình I, cần đối chiếu mặt cắt, kích thước bụng/cánh, khối lượng, chiều dài và heat/lô; chứng từ vật liệu phải đáp ứng tiêu chuẩn đã chỉ định. Bài hồ sơ CO/CQ thép hình và kiểm chứng thư MTC giải thích các điểm khác với thép cốt bê tông.

Thép tấm trơn

Với thép tấm trơn, kiểm grade, chiều dày, chiều rộng/dài, số tấm, sai số kích thước, bề mặt và yêu cầu gia công. Cần phân biệt tài liệu chất lượng của chính tấm thép với dữ liệu của nguyên liệu đầu vào.

8. FAQ – Các câu hỏi thường gặp khi nhận thép

Có C/O và “CQ” là đủ để nhận thép chưa?

Không. Cần xem hợp đồng yêu cầu giấy tờ gì, chứng từ có đúng sản phẩm/lô không và vật tư thực giao có đạt mác, quy cách, số lượng, kết quả thử theo tiêu chuẩn được chấp nhận hay không.

Chứng thư EN 10204 loại 3.1 có phải bên thứ ba phát hành?

Không mặc nhiên. Theo phân loại EN 10204, loại 3.1 được đại diện kiểm tra có thẩm quyền của nhà sản xuất xác nhận và độc lập với bộ phận sản xuất. Loại 3.2 có sự tham gia xác nhận bổ sung theo quy định của loại chứng thư.

Chỉ thiếu C/O thì có phải trả lại mọi lô thép?

Không có quy tắc chung như vậy. Cần xác định C/O có phải chứng từ bắt buộc theo pháp luật, hợp đồng hoặc giao dịch cụ thể không. Nếu cần mà thiếu, ghi nhận trạng thái chưa đủ hồ sơ và yêu cầu bổ sung; không nhầm thiếu C/O với kết luận cơ tính thép không đạt.

Có được dùng khối lượng danh nghĩa để xác nhận thép đạt chuẩn?

Không. Barem và khối lượng danh nghĩa giúp kiểm chéo mua bán; nghiệm thu cần thêm phương pháp đo, dung sai, mác và các yêu cầu thử nghiệm của tiêu chuẩn áp dụng.

Có thể ký nhận phiếu giao trước khi chứng thư được bổ sung?

Chỉ xử lý theo hợp đồng, quy định giao nhận và thẩm quyền của dự án. Nếu ký nhận số lượng có điều kiện, phải ghi rõ những thông tin chưa được xác minh, phần hàng cần cách ly và việc chưa chấp thuận chất lượng.

Nếu người giao đề nghị đổi mác nhưng hứa cơ tính tương tự?

Không tự chấp nhận. Phải có hồ sơ so sánh và quyết định phê duyệt vật liệu thay thế của người có thẩm quyền; đặc biệt quan trọng đối với thép chịu lực.

Kết luận

Kiểm tra chất lượng thép khi nhận hàng là chuỗi đối chiếu PO/spec → hàng thực giao → dấu/tem → heat/lô → loại chứng từ → kết quả thử → biên bản giao nhận. Thiếu một liên kết chưa chắc đồng nghĩa vật liệu không đạt, nhưng không nên chấp thuận sử dụng khi yêu cầu kỹ thuật hoặc khả năng truy xuất chưa được xác minh.

Để mua đúng ngay từ đầu, hãy ghi rõ tiêu chuẩn, mác, quy cách, yêu cầu hồ sơ và phương thức nhận hàng. Nếu cần gửi BOQ, số lượng, quy cách và chứng từ mong muốn để xác nhận khả năng cung ứng, có thể liên hệ Đông Dương SG để yêu cầu báo giá thép theo hồ sơ công trình.

Nguồn chính thức để kiểm chứng

Các trang nguồn giúp xác minh tên, phạm vi và tình trạng văn bản. Đối với nghiệm thu và thay vật liệu, hãy kiểm tra toàn văn tiêu chuẩn/ quy chuẩn, hợp đồng, hồ sơ thiết kế đã phê duyệt và các văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm thực hiện.

Minh bạch nội dung

Tác giả & người kiểm duyệt

Bài viết được tách rõ vai trò chuyên môn và vai trò review để người đọc dễ kiểm chứng thông tin trước khi liên hệ báo giá.

Tác giả chuyên môn

Đạt Phạm

Phụ trách nội dung kỹ thuật về thép và vật liệu xây dựng

Các bài viết do Kỹ sư Đạt Phạm biên soạn nhằm giúp khách hàng hiểu đúng về chủng loại thép, cách đọc thông số kỹ thuật, cách đối chiếu quy cách thực tế và các yếu tố ảnh hưởng đến báo giá thép tại từng thời điểm. Thông tin giá và tồn kho cần được xác nhận trực tiếp với Đông Dương SG trước khi đặt hàng.

  • Vai trò Technical Author
  • Chủ đề Quy cách thép, mác thép, CO/CQ

Lưu ý minh bạch: Giá thép, tồn kho, quy cách và thời gian giao hàng có thể thay đổi theo thị trường. Người đọc nên liên hệ Đông Dương SG để xác nhận thông tin trước khi đặt hàng.

Bảng giá thép xây dựng Liên hệ xác nhận báo giá
☎ 0777.197.555 ☎ 028.6658.5555 💬 Zalo 24/7