Chọn xe, cẩu và phương án giao thép theo quy cách
Chọn xe và cẩu giao thép theo tổng tải, chiều dài và kiện nặng nhất; 3 ví dụ 6 m, 12 m và thép tấm 2.355 kg, phiếu điều xe, kiểm bảng tải, nền và chi phí giao.

Chọn xe, cẩu và phương án giao thép không thể chỉ dựa vào câu “đơn này 10 tấn”. Người đặt hàng phải cung cấp tổng khối lượng, kích thước từng kiện, kiện nặng nhất, đường vào và vị trí dỡ. Đơn vị vận tải/cẩu sẽ kiểm tải trọng được phép, chiều dài sàn, bảng tải nâng và điều kiện hiện trường trước khi xác nhận phương án. Bài này dành cho người mua thép cần chuẩn bị thông tin điều xe, dự trù chi phí và phối hợp giao nhận; không phải hướng dẫn tự thiết kế một phương án nâng.
Trả lời nhanh: cần biết gì để chọn xe chở thép?
Hãy ghi đủ sáu nhóm: (1) loại vật tư và quy cách; (2) tổng tấn hàng; (3) kích thước và trọng lượng kiện nặng nhất; (4) nơi nhận, đường xe vào; (5) mặt bằng và vị trí hạ; (6) thời điểm, trách nhiệm và chi phí. Xe phải được đối chiếu với hồ sơ phương tiện và tuyến đường thực tế; cẩu cần đối chiếu bảng tải tại bán kính nâng cụ thể, nền đặt chân chống và phụ kiện nâng. Không suy ra được loại xe hay sức nâng cẩu chỉ từ tổng khối lượng.
Mẫu phiếu điều xe và thuê cẩu: 8 trường cần gửi
Bạn có thể chép các trường dưới đây vào yêu cầu báo giá, gửi đồng thời cho nhà cung cấp thép, bên vận tải, bên cẩu và người nhận tại công trình. Nếu lô hàng có nhiều loại thép, hãy tách theo kiện và chuyến; đừng chỉ ghi “10 tấn thép hỗn hợp”.
| Thông tin | Cần khai báo |
|---|---|
| Vật tư | Loại thép, mác, kích thước, chiều dài thanh/tấm hoặc kiện; quy cách theo BOQ |
| Khối lượng | Tổng kg/tấn; số kiện; kg mỗi kiện; kiện nặng nhất và cách cân/quy đổi |
| Kích thước xếp hàng | Chiều dài/rộng/cao kiện; đầu nhô, điểm kê, bề mặt cần bảo vệ |
| Điểm giao | Địa chỉ, tọa độ nếu có, ảnh tuyến vào, cổng, góc cua, tĩnh không, giới hạn tải |
| Vị trí dỡ | Khoảng cách dự kiến từ nơi đỗ đến nơi đặt, chỗ đứng cẩu, nền và điểm tập kết |
| Thiết bị | Xe vận tải dự kiến, có cẩu tự hành hay cẩu riêng; ai lập/duyệt phương án |
| Thời gian | Ngày/giờ nhận, giờ giới hạn thi công, người liên hệ tại hiện trường |
| Giá và trách nhiệm | Cước xe, bốc xếp, cẩu hạ, phí chờ, đổi chuyến, VAT và xử lý sự cố |
Với hàng dài hoặc nặng, nên đính ảnh thực tế, bản vẽ kiện, số lô và mẫu RFQ/BOQ để bên điều vận kiểm tra trước ngày giao. Mẫu trên là danh sách dữ liệu, không thay bảng tính tải của kỹ sư hoặc đơn vị được giao trách nhiệm an toàn.

Chọn hướng vận chuyển theo loại thép
| Dạng hàng | Điểm phải kiểm khi bố trí phương tiện |
|---|---|
| Thép cây, thép bó ngắn | Tổng khối lượng, số bó, trọng lượng từng bó, chiều dài sàn xe và chèn buộc |
| Thép hình H/I/U/V dài | Chiều dài từng cây, phần nhô nếu có, điểm đỡ, nguy cơ biến dạng và tuyến quay đầu |
| Thép ống, cuộn hoặc tròn đặc | Đường kính, chống lăn, chằng buộc, trọng tâm và cách tạo điểm nâng phù hợp |
| Thép tấm khổ lớn | Khổ rộng, chiều dài, khối lượng một tấm, điểm kê, bảo vệ mép và phụ kiện nâng |
Đơn vị vận tải phải chọn phương tiện phù hợp khối lượng và kích thước thực tế, tuân thủ giới hạn trên đường và yêu cầu chèn buộc. Với kiện dài hoặc quá khổ, không mặc định cứ “12 m” là hàng siêu trường, cũng không mặc định một loại xe phổ thông sẽ chở được. Cần xét kích thước cả xe và hàng đã xếp, đăng kiểm, tuyến đường và quy định hiện hành; tham chiếu Văn bản hợp nhất 26/VBHN-BXD ngày 02/06/2026 về tải trọng và khổ giới hạn.
Ba ví dụ giúp hiểu đúng khi điều xe, cẩu
Ví dụ 1: lô thép 10 tấn, mỗi cây dài 6 m
Giả sử đơn có 10.000 kg thép dài 6 m, đóng thành năm bó, mỗi bó 2.000 kg; chưa tính phần kê, buộc và phụ kiện. Tổng tải hàng là 10 tấn, nhưng không thể kết luận “thuê đúng xe 10 tấn” mà chưa xem khối lượng chuyên chở được phép trên đăng kiểm, giới hạn đường và khả năng xếp đủ chiều dài. Nếu nâng từng bó, bài toán nâng cần biết khối lượng kiện 2 tấn cộng các phụ kiện phù hợp, bán kính, không gian thao tác và nền, chứ không lấy 10 tấn làm tải một lần cẩu.
Cần hỏi: bó dài và rộng bao nhiêu, mỗi chuyến mấy bó, nơi giao có chỗ quay đầu không, hạ bằng thiết bị nào, có phí cẩu hay chờ? Phương án chia chuyến có thể hợp lý hơn nếu tuyến hoặc mặt bằng không phù hợp với một chuyến lớn.
Ví dụ 2: năm cây thép hình dài 12 m
Với năm cây thép hình dài 12 m, điểm khó trước tiên là chiều dài hàng, khả năng kê đỡ, bề rộng đường, góc cua và vị trí hạ; tổng khối lượng có thể chưa lớn. Phải đọc đúng tiết diện, độ dày và kg/m của từng cây theo hồ sơ, không tự gán từ ký hiệu rút gọn “H200”. Cần xác nhận chiều dài sàn hoặc rơ moóc phù hợp, cách chèn giữ để không trượt/xoắn và điều kiện lưu thông trên tuyến.
Dù thép dài 12 m, việc có thuộc diện hàng siêu trường hoặc phải xin phép không thể kết luận chỉ từ chiều dài cây. Đơn vị vận tải cần kiểm kích thước tổ hợp xe–hàng sau khi xếp và quy định/giấy phép áp dụng cho hành trình.
Ví dụ 3: tấm thép 20 × 2.500 × 6.000 mm
Giả định thép có khối lượng riêng khoảng 7.850 kg/m³. Một tấm dày 20 mm, rộng 2,5 m, dài 6 m có khối lượng lý thuyết: 0,020 × 2,5 × 6 × 7.850 = 2.355 kg. Đây là khối lượng của một tấm, chưa cộng móc, dầm nâng, kẹp và phụ kiện. Người thuê cẩu phải gửi khối lượng kiện, khổ tấm, điểm nâng, bán kính từ vị trí đỗ đến điểm đặt và điều kiện mặt bằng.
Không thể kết luận “tấm 2,355 tấn thì cẩu 3 tấn chắc chắn đủ”. Mức “3 tấn” là tên gọi/cấp tải, còn năng lực thực tế phụ thuộc bảng tải ở bán kính và cấu hình làm việc, cộng phụ kiện và các điều kiện an toàn. Lựa chọn cuối cùng phải do đơn vị có chuyên môn xác nhận.
Chọn cẩu: kiểm bảng tải, bán kính và nền

Trước khi chốt cẩu tự hành hay cẩu riêng, cần người có trách nhiệm kiểm: (1) trọng lượng vật nâng và phụ kiện; (2) bán kính khi lấy và đặt hàng; (3) cấu hình cần, chân chống, đối trọng và bảng tải của đúng thiết bị; (4) nền, độ dốc, công trình ngầm, khoảng cách đến điện; (5) dây, kẹp, móc, người điều khiển và tín hiệu phối hợp. Không lấy bảng tải của xe/cẩu khác làm căn cứ, cũng không tự tăng tải khi đổi vị trí cẩu.
Nguyên tắc an toàn khi thi công xây dựng được nêu trong QCVN 18:2021/BXD; quy chuẩn thiết bị nâng tại QCVN 7:2012/BLĐTBXH. Bài này giúp người mua đặt câu hỏi đúng, không thay phương án nâng được lập, kiểm tra và phê duyệt bởi bên có thẩm quyền. Không đứng dưới tải đang treo, không tiếp tục thao tác khi thấy điều kiện không an toàn.
Khảo sát đường vào và xử lý khi chưa thể dỡ hàng
Trước ngày giao, hãy gửi ảnh/video đoạn đường đến cổng, điểm cua, chỗ đỗ, tĩnh không, dây điện, rãnh/hố và vị trí kê hàng. Với đường hẹp, nền yếu hoặc nhiều chướng ngại, đơn vị vận tải/cẩu phải khảo sát, đo đạc và quyết định có thể thực hiện hay cần đổi xe, điểm tập kết hay chia chuyến. Ảnh nhìn bằng mắt không đủ để xác nhận sức chịu tải của nền.
Nếu xe đến mà vị trí dỡ chưa đủ điều kiện, nên dừng tại nơi an toàn, không “dỡ tạm” lên nền chưa được kiểm. Ghi nhận thời gian, ảnh hiện trường, người liên hệ, lý do dừng; để bên vận tải, đơn vị cẩu và phụ trách công trình thống nhất thay đổi bằng văn bản. Cần quy định trước ai chịu phí chờ, xe quay đầu, cẩu đổi vị trí hoặc giao lại; các khoản này thường gây tranh cãi nếu hợp đồng chỉ ghi “giao tận nơi”.
Chi phí giao thép: hỏi đủ trước khi ký báo giá
Báo giá vận tải phải nêu rõ cước theo chuyến, điều kiện xếp lên xe tại kho, cẩu/bốc dỡ ở công trình, phí xe chờ và đổi lịch, phí xin phép hoặc phương tiện đặc biệt nếu cần, VAT và các chi phí có điều kiện. Nên yêu cầu ghi thành hai dòng riêng: vận chuyển đến vị trí nào và hạ xuống đâu, do bên nào chịu trách nhiệm. Tham khảo cách so sánh tổng chi phí giao thực tế và chính sách giao hàng của đơn vị.
Checklist trước ngày giao và khi xe đến
- Trước giao: có bảng hàng và số kiện, khối lượng kiện nặng nhất, chiều dài/khổ hàng, bản vẽ hoặc ảnh kiện.
- Điều xe: bên vận tải xác nhận phương tiện, tải được phép, kích thước sau xếp, đường đi và giấy phép nếu thuộc diện.
- Cẩu hạ: bên chịu trách nhiệm cung cấp phương án, bảng tải, thiết bị/phụ kiện và người thực hiện có đủ điều kiện.
- Mặt bằng: kiểm cổng, đường vào, vị trí đỗ, nền/chân chống, chỗ kê và lối thoát.
- Thương mại: giá xe, cẩu, chờ, bốc dỡ, VAT, hủy/đổi lịch được chốt bằng văn bản.
- Khi nhận: đối chiếu kiện, tình trạng thép, chứng từ, số lượng; nếu không an toàn thì dừng và ghi biên bản.
Có thể dùng checklist nhận thép công trình và quy trình đối soát giao thiếu cây/tấm/kg để xử lý phần nghiệm thu hàng hóa. Nếu lô hàng là thép hình, nên kèm quy cách tại trang thép hình H và hình ảnh kiện thực tế.
Câu hỏi thường gặp
10 tấn thép cần xe loại nào?
Chưa thể trả lời bằng một tải trọng xe duy nhất. Cần biết chiều dài kiện, cách đóng bó, tải cho phép trên giấy tờ xe, tuyến vận chuyển, số chuyến và phương án bốc dỡ. Nhà vận tải chịu trách nhiệm xác nhận loại xe và điều kiện lưu thông phù hợp.
Thép dài 12 m có phải xin giấy phép hàng siêu trường?
Không tự kết luận chỉ từ chiều dài thanh. Cần đánh giá kích thước toàn bộ tổ hợp xe–hàng, tuyến và quy định đang áp dụng. Đối chiếu văn bản hợp nhất của Bộ Xây dựng và hỏi đơn vị vận tải khi vượt giới hạn.
Tấm thép 2,355 tấn dùng cẩu 3 tấn được không?
Không đủ dữ liệu để khẳng định. Bên vận hành phải xác nhận bảng tải theo bán kính/cấu hình và tổng trọng lượng gồm thiết bị nâng phụ trợ, đồng thời kiểm nền và đường điện trước khi nâng.
Phí cẩu hạ đã bao gồm trong giá giao tận nơi chưa?
Không mặc nhiên. Báo giá cần ghi rõ điểm giao, có bốc dỡ khỏi xe hay đưa vào vị trí kê, thiết bị nào được bố trí và ai trả phí nếu phải chờ hoặc đổi phương án.
Nguồn kiểm chứng và kết luận
Các nguồn pháp lý chính để đối chiếu gồm 26/VBHN-BXD (2026), Thông tư 19/2026/TT-BXD, QCVN 18:2021/BXD và QCVN 7:2012/BLĐTBXH. Việc áp dụng cần dựa trên văn bản hiện hành, hồ sơ xe/cẩu và tình trạng công trường; không dùng số liệu minh họa như năng lực thiết bị được bảo đảm.
Kết luận: chọn phương án giao thép theo tổng tải + kích thước kiện + kiện nặng nhất + tuyến vào + vị trí nâng hạ. Người mua nên cung cấp bảng dữ liệu rõ ràng, còn đơn vị vận tải và cẩu chịu trách nhiệm thẩm định phương án an toàn. Khi đã có danh sách vật tư, hãy gửi yêu cầu báo giá và phương án giao thép để đối chiếu tổng chi phí.
Minh bạch nội dung
Tác giả & người kiểm duyệt
Bài viết được tách rõ vai trò chuyên môn và vai trò review để người đọc dễ kiểm chứng thông tin trước khi liên hệ báo giá.
Tác giả chuyên môn
Đoàn Trình Dục
Phụ trách nội dung kỹ thuật về thép và vật liệu xây dựng
Tác giả nội dung trên baogiathepxaydung.com, tham gia biên soạn các bài hướng dẫn về quy cách sản phẩm thép, nhận diện thương hiệu, kiểm tra tem nhãn, chứng từ và giao nhận vật tư. Nội dung kỹ thuật cần được đối chiếu với hồ sơ dự án, tiêu chuẩn áp dụng và dữ liệu của lô hàng thực tế trước khi sử dụng để nghiệm thu hoặc đặt mua.
Lưu ý minh bạch: Giá thép, tồn kho, quy cách và thời gian giao hàng có thể thay đổi theo thị trường. Người đọc nên liên hệ Đông Dương SG để xác nhận thông tin trước khi đặt hàng.
Bảng giá thép xây dựng Liên hệ xác nhận báo giá