Giao sai quy cách thép: cách ghi nhận, lập biên bản và xử lý trước khi ký nhận
Xử lý khi giao sai quy cách thép: phân loại đạt/chờ/không phù hợp, 8 bước tại công trường, ví dụ đối soát 120 cây, mẫu biên bản, quyền duyệt thay thế và kiểm lô giao bù.

Giao sai quy cách thép là khi hàng đến không khớp PO/hợp đồng hoặc bản vẽ được duyệt về đường kính, tiết diện, mác, tiêu chuẩn, chiều dài, gia công hay lớp phủ. Khi thấy nghi vấn, đừng vội ký “nhận đủ, đúng và đạt” hoặc kết luận cả xe phải trả. Cần xác minh mã lô, đo đúng phương pháp, tách phần đang chờ và lập biên bản ghi số lượng cụ thể. Đã đến công trường không đồng nghĩa đã nghiệm thu chất lượng.
Phân biệt hàng đạt, hàng chờ và hàng không phù hợp
| Trạng thái | Dấu hiệu nhận biết | Xử lý |
|---|---|---|
| Đã kiểm đạt | Đúng mã, số lượng trong phạm vi kiểm, hồ sơ và tiêu chí áp dụng | Cho xuất dùng theo thẩm quyền của dự án |
| Đã đến, chờ xác minh | Thiếu MTC, chưa rõ dung sai, sai nhãn hoặc cần đo lại | Gắn nhãn, lưu bằng chứng, chưa dùng khi chưa giải phóng |
| Xác nhận không phù hợp | Đã đối chiếu đúng PO/tiêu chuẩn và có kết quả đủ tin cậy | Lập biên bản, đề nghị đổi/trả hoặc trình phê duyệt |
Hàng chờ MTC không mặc nhiên là thép giả. Cũng đừng coi hàng đã xuống xe là hàng đã đủ để lắp dựng. Nếu sai khác chủ yếu là thiếu số cây, tấm hoặc kg chứ không phải sai mã, dùng quy trình đối soát thép giao thiếu để tránh trộn hai nhóm sự cố.
Các loại sai quy cách thường gặp
| Dấu hiệu | Cần đối chiếu | Hành động tạm thời |
|---|---|---|
| Sai phi/tiết diện/chiều dài | PO, bản vẽ revision, tem bó và phép đo | Đánh dấu cây/bó, ghi số lượng, không thay tự ý |
| Nghi sai độ dày hoặc dung sai | Tiêu chuẩn sản phẩm, edition, vị trí đo, dụng cụ | Đo lại theo kế hoạch được duyệt |
| Sai mác hoặc chứng thư heat/lot | Nhãn, MTC/CQ và truy xuất đúng lô | Tách chờ kiểm, đề nghị bổ sung hồ sơ |
| Sai bản mã, lỗ hoặc gia công | Bản vẽ có hiệu lực, số đo thực tế | Không tự cắt hoặc khoan sửa |
| Khác mạ/sơn, bề mặt | Yêu cầu lớp phủ, catalogue và tiêu chí giao | Chụp ảnh, giữ mẫu và đánh giá đúng điều kiện |
| Đúng bản vẽ cũ, lệch bản mới | Ngày PO, revision và thay đổi đã chấp thuận | Xác minh trách nhiệm và căn cứ áp dụng |
Với thép H/I/U/V, xem hướng dẫn đo dung sai thép hình. JIS G 3192:2024 của JSA áp dụng cho kích thước, hình dạng và dung sai thép hình cán nóng trong phạm vi tiêu chuẩn; không được lấy cùng giới hạn áp cho mọi thép. Với tôn màu, phân biệt độ dày thép nền và thành phẩm theo cách đo độ dày tôn BMT/TCT/APT.
Quy trình tám bước xử lý khi giao sai thép
- 1. Khóa căn cứ: lấy PO, dòng hàng, bản vẽ/revision, mác, tiêu chuẩn, edition và điều kiện nghiệm thu.
- 2. Nhận diện lô: ghi số xe/chuyến, phiếu giao/cân, mã bó, dấu thép, heat/lot và vị trí dỡ.
- 3. Tạm giữ phần nghi vấn: chèn kê an toàn, dán nhãn chờ kiểm; không tự dùng hoặc tự giữ cả xe khi chưa có căn cứ.
- 4. Ghi bằng chứng: ảnh tem, toàn cảnh lô, số đo, biên bản và người chứng kiến; bảo quản chứng từ gốc.
- 5. Kiểm đúng kỹ thuật: dùng dụng cụ phù hợp, số mẫu và giới hạn đúng tài liệu áp dụng; không tự đo một điểm rồi kết luận cả lô.
- 6. Phân loại số lượng: tách đạt, chờ xác minh và không phù hợp, không cộng trùng.
- 7. Lập biên bản: so yêu cầu – thực giao – phạm vi lô bị ảnh hưởng, đề xuất phản hồi và người phụ trách.
- 8. Chốt xử lý: bổ sung tài liệu, đo lại, đổi/trả hoặc trình duyệt thay thế; kiểm lô giao bù và cập nhật PO.
Nếu liên quan cốt thép chịu lực hoặc cấu kiện kết cấu, không tự thay mác, đổi tiết diện, cắt hoặc hàn để kịp thi công. Cách xử lý phải do người có thẩm quyền về kỹ thuật, thiết kế và hợp đồng quyết định.
Ví dụ 120 cây: đủ hàng đã đến nhưng chưa đủ hàng đạt
Giả sử một PO yêu cầu 120 cây cùng quy cách. Sau khi kiểm, có 90 cây đạt, 20 cây giao nhầm D20 so với yêu cầu, và 10 cây thiếu MTC để xác minh mác. Đây là ví dụ của bài gốc, không phải kết quả kiểm tra tại công trường thực tế.
| Phần lô | Số cây | Kết luận tại lúc kiểm |
|---|---|---|
| Đúng và đủ hồ sơ | 90 | Đã kiểm đạt |
| Nhầm D20 | 20 | Xác nhận không phù hợp, chờ quyết định đổi/trả |
| Thiếu chứng từ truy xuất | 10 | Chờ xác minh; chưa mặc định sai mác |
| Tổng đã đến | 120 | 90 đạt + 20 không phù hợp + 10 chờ |
120 đã đến = 90 đạt + 20 không phù hợp + 10 chờ. Như vậy có 30 cây chưa được giải phóng để sử dụng, không phải thiếu vật lý 30 cây và cũng không tự động phải mua bù 30 cây. Khi 10 cây có MTC hợp lệ hoặc 20 cây được đổi, cập nhật trạng thái theo đợt thực tế, tránh ghi nhận hai lần.
Mẫu biên bản giao sai quy cách thép
| Trường | Thông tin ghi nhận |
|---|---|
| Sự kiện giao nhận | Thời gian, kho/công trình, số xe, người giao/nhận, phiếu giao và cân |
| Căn cứ PO | Số hợp đồng/PO, dòng hàng, bản vẽ revision, mác và tiêu chuẩn |
| Lô bị ảnh hưởng | Tên vật tư, quy cách, tem/dấu, heat/lot, số cây/bó |
| Kết quả so sánh | Chỉ tiêu đặt, số thực đo, vị trí, thiết bị, ảnh, tài liệu áp dụng |
| Trạng thái từng phần | Đã đạt, chờ, không phù hợp; phần chưa đến nếu có |
| Xử lý tạm thời | Nhãn cách ly, nơi bảo quản, không xuất dùng phần chưa được chấp thuận |
| Giải quyết | Tài liệu cần bổ sung, người kiểm lại, phương án đổi/trả, hạn phản hồi theo hợp đồng |
| Xác nhận và đóng vụ việc | Người ký, ngày ký, biên bản giao đổi và kết quả nghiệm thu lại |
Ghi trung lập: “Theo chuyến giao và PO …, đã tiếp nhận thực tế 120 cây; kiểm nhận ghi 90 cây đạt, 20 cây không phù hợp và 10 cây chờ MTC; các bên đối chiếu và phản hồi phương án xử lý”. Đây là câu mẫu tác nghiệp, không phải biểu mẫu bắt buộc. Phải điền sự kiện thật, tài liệu gốc và phần việc đúng vai trò người ký. Để kiểm đủ hồ sơ ban đầu, dùng checklist nhận thép công trình.
Ai được quyết định đổi hàng hoặc chấp nhận sai khác?
| Phương án | Điều kiện và người có thẩm quyền |
|---|---|
| Bổ sung MTC/đo lại | Người kiểm chất lượng xác minh đúng lô, cách lấy mẫu, dụng cụ và tiêu chí đã duyệt |
| Đổi/trả đúng mã | Người mua và nhà cung cấp xác nhận số hàng, lịch giao và biên bản theo PO |
| Gia công khắc phục | Phương án kỹ thuật phải được đánh giá về kích thước, lớp phủ và kết cấu |
| Thay mác/tiết diện hoặc chấp nhận ngoại lệ | Cần người có thẩm quyền thiết kế/kỹ thuật và thay đổi hợp đồng hợp lệ |
| Đóng sự cố | Kho và người quản lý PO đối soát hàng trả, hàng đổi, hàng đạt và số cần giao |
Khi có nghi vấn thép hình, thực hiện bảy bước kiểm thép hình lúc giao trước khi yêu cầu đổi. Nếu vấn đề là mã lô/chứng thư, xem hướng dẫn kiểm CO/CQ, MTC và heat/lô; một bản scan không xác định được lô có thể chưa đủ để giải phóng vật tư.
Ký phiếu giao có đồng nghĩa nghiệm thu đạt?
Không thể trả lời chung. Phiếu giao, vận đơn, phiếu cân và biên bản nghiệm thu có thể dùng cho mục đích khác nhau, nhưng một số biểu mẫu có dòng xác nhận “đầy đủ, đúng chất lượng”. Vì vậy đọc nội dung trước khi ký, nêu sự thật đã quan sát, thông báo kịp thời và lưu bằng chứng; không mặc định một dòng ghi chú sẽ tự động bảo lưu mọi quyền.
Quyền và thời hạn kiểm tra, khiếu nại, khắc phục, đổi trả, thanh toán phụ thuộc điều khoản đã thỏa thuận và pháp luật áp dụng. Có thể đối chiếu văn bản Luật Thương mại trên cơ sở dữ liệu pháp luật về hàng hóa không phù hợp và kiểm tra hàng, đồng thời xác minh hiệu lực văn bản và điều khoản cụ thể. Không áp dụng một thời hạn “3 ngày” hay “7 ngày” cho tất cả hợp đồng; tranh chấp lớn nên được tư vấn pháp lý.
Kiểm lại hàng giao bù và đối soát PO
- Ghi hàng trả, hàng đổi, mã bó/heat và phiếu giao mới, không coi lô thay thế tự động đã đạt.
- Kiểm lại đúng tiêu chuẩn, chứng thư, số lượng và quy cách như lần nhận đầu.
- Cập nhật cột PO: đã đến, đã đạt, chờ, không phù hợp, đã trả, đã đổi và còn phải giao.
- Lưu biên bản gốc, ảnh, chứng từ bổ sung và xác nhận đóng vụ việc.
Sai lầm thường gặp
- Ký “nhận đủ, đúng và đạt” khi chỉ mới dỡ hàng hoặc đếm bó.
- Quên PO/revision, mã heat/lot, ảnh hoặc kết quả đo khi đề nghị xử lý.
- Dùng dung sai khác sản phẩm hoặc một điểm đo để loại cả lô.
- Gộp hàng chờ thành hàng phải giao bù dẫn đến tồn kho sai và đặt trùng.
- Đổi mác, cắt hàn hoặc cho thi công trước khi có quyết định đúng thẩm quyền.
- Chỉ thỏa thuận miệng và không kiểm lại hàng đổi.
Câu hỏi thường gặp
Đã ký phiếu giao mới phát hiện sai thì sao?
Xem nội dung đã ký, hợp đồng và bằng chứng; thông báo ngay theo kênh hợp lệ. Không chắc chữ ký là nghiệm thu toàn bộ, nhưng cũng không thể đảm bảo luôn được đổi/trả.
Đo thép nhỏ hơn danh nghĩa chắc là sai quy cách?
Chưa chắc. Phải kiểm giới hạn cho đúng tiêu chuẩn, phương pháp, vị trí và mẫu. Ghi chờ xác minh nếu chưa đủ căn cứ.
Giao đủ 120 cây nhưng sai 20 cây có coi là đủ?
Có 120 cây đã đến về số lượng, nhưng không có 120 cây đạt. Trong ví dụ chỉ 90 cây đạt, 20 cây sai và 10 cây còn chờ chứng từ.
Thiếu MTC có phải hàng giả không?
Không tự kết luận. Cần xác minh chứng thư đúng lô; trong khi thiếu hồ sơ bắt buộc thì giữ hàng ở trạng thái chờ.
Một bó nghi sai phải giữ cả xe?
Không mặc định. Phân định phần bị ảnh hưởng, bảo đảm an toàn và xử lý giao/dỡ/trả hàng theo thỏa thuận cụ thể.
Kết luận
Khi giao sai quy cách thép, hãy ghi đúng số đã đến, số đã đạt và số còn phải xử lý, đối chiếu PO và tài liệu kỹ thuật, giữ bằng chứng, lập biên bản và để người có thẩm quyền quyết định. Ví dụ 120 cây cho thấy chênh lệch giữa giao hàng và nghiệm thu có thể ảnh hưởng tồn kho, mua bù và tiến độ. Không tự sử dụng vật tư đang chờ hoặc ghi nhận sai dựa trên một chỉ số đo chưa xác minh.
Minh bạch nội dung
Tác giả & người kiểm duyệt
Bài viết được tách rõ vai trò chuyên môn và vai trò review để người đọc dễ kiểm chứng thông tin trước khi liên hệ báo giá.
Tác giả chuyên môn
Đoàn Trình Dục
Phụ trách nội dung kỹ thuật về thép và vật liệu xây dựng
Tác giả nội dung trên baogiathepxaydung.com, tham gia biên soạn các bài hướng dẫn về quy cách sản phẩm thép, nhận diện thương hiệu, kiểm tra tem nhãn, chứng từ và giao nhận vật tư. Nội dung kỹ thuật cần được đối chiếu với hồ sơ dự án, tiêu chuẩn áp dụng và dữ liệu của lô hàng thực tế trước khi sử dụng để nghiệm thu hoặc đặt mua.
Lưu ý minh bạch: Giá thép, tồn kho, quy cách và thời gian giao hàng có thể thay đổi theo thị trường. Người đọc nên liên hệ Đông Dương SG để xác nhận thông tin trước khi đặt hàng.
Bảng giá thép xây dựng Liên hệ xác nhận báo giá