Cách tính diện tích tôn lợp mái và hao hụt khi đặt hàng


Khi đặt tôn lợp mái, nhiều người chỉ lấy chiều dài nhân chiều rộng mặt bằng rồi cộng thêm một khoản dự phòng. Cách tính này nhanh nhưng rất dễ thiếu tôn, nhất là với mái có độ dốc lớn, có phần đua mái, chồng mí, cắt xéo hoặc nhiều mặt mái nhỏ.
Bài viết này hướng dẫn cách tính diện tích tôn lợp mái theo hướng thực tế khi mua hàng: đo những thông số nào, tính chiều dốc ra sao, dùng khổ hữu dụng như thế nào, cộng hao hụt bao nhiêu và nên gửi thông tin gì để nhà cung cấp báo đúng số lượng.
Trả lời nhanh: Diện tích tôn lợp mái không tính theo diện tích mặt sàn mà tính theo diện tích mặt mái nghiêng. Với mái chữ A hai dốc, lấy chiều dốc mái × chiều dài mái × 2 mặt mái, sau đó cộng hao hụt. Khi quy đổi số tấm, nên dùng khổ hữu dụng sau chồng mí, không dùng khổ phủ bì của tấm tôn.
Trước khi tính diện tích tôn cần chuẩn bị thông tin gì?

Để tính tương đối sát, người mua không cần bản vẽ quá phức tạp nhưng phải có đủ các kích thước chính. Với mái tôn nhà dân, mái hiên hoặc mái che, nên chuẩn bị các thông tin sau:
- Chiều dài mái theo phương nóc hoặc theo chiều dài công trình.
- Chiều rộng nhà hoặc chiều ngang vùng cần lợp.
- Chiều cao từ mép mái lên đỉnh mái nếu là mái chữ A.
- Chiều đua mái ra ngoài tường, máng xối, diềm mái nếu có.
- Số mặt mái: một dốc, hai dốc, bốn mái, mái nhiều tầng hoặc mái vòm.
- Loại tôn dự kiến: tôn lạnh, tôn màu, tôn kẽm, tôn PU/cách nhiệt.
- Khổ hữu dụng của loại tôn sau khi cán sóng và chồng mí.
Nếu công trình là nhà ở dân dụng và chưa rõ cần chuẩn bị thêm vật tư nào ngoài tôn, có thể tham khảo bài làm mái tôn nhà dân cần chuẩn bị những vật tư gì để kiểm tra xà gồ, vít, úp nóc, diềm, máng xối và phụ kiện đi kèm.
Công thức tính diện tích tôn lợp mái cơ bản
Nguyên tắc chung là tính theo diện tích thật của mặt mái nghiêng. Nếu mái đã đo được trực tiếp chiều dốc từ đỉnh mái xuống mép mái, công thức rất đơn giản:
Diện tích một mặt mái = chiều dài mái × chiều dốc mái
Nếu mái có hai mặt giống nhau, diện tích mái tôn = chiều dài mái × chiều dốc mái × 2. Nếu mái có nhiều mặt, nên tính từng mặt riêng rồi cộng lại, không nên lấy một hệ số chung cho toàn bộ mái vì dễ sai ở phần mái phụ, mái hiên, mái giật cấp.
Cách tính chiều dốc mái khi chỉ biết chiều ngang và chiều cao
Với mái chữ A hai dốc, chiều dốc mái chính là cạnh huyền của tam giác vuông tạo bởi nửa chiều ngang mái và chiều cao mái. Công thức:
Chiều dốc S = √(run² + H²)
Trong đó, run là nửa chiều ngang mái cộng phần đua mái theo phương ngang nếu có, H là chiều cao từ mép mái lên đỉnh mái. Công thức này cùng nguyên lý với cách tính cạnh huyền được nhiều hướng dẫn kỹ thuật sử dụng khi tính số lượng tôn lợp mái.
Cách tính khi biết góc nghiêng mái
Nếu bản vẽ có góc nghiêng α, có thể tính chiều dốc bằng cách lấy chiều chiếu bằng chia cho cos(α). Khi mái nhiều mặt, tính từng mặt theo góc nghiêng và kích thước riêng rồi cộng tổng. Cách này hữu ích với mái Thái, mái giật cấp hoặc mái có nhiều mặt nhỏ.
Ví dụ tính diện tích tôn lợp mái chữ A hai dốc
Giả sử một nhà dân có kích thước như sau: chiều dài nhà 12 m, chiều ngang nhà 6 m, mái đua mỗi bên 0,3 m, chiều cao từ mép mái lên đỉnh mái 1,5 m. Tạm tính chiều dài mái đã cộng đua hai đầu là 12,4 m.
| Bước tính | Công thức | Kết quả |
|---|---|---|
| Run một bên mái | 6 / 2 + 0,3 | 3,3 m |
| Chiều dốc một bên mái | √(3,3² + 1,5²) | khoảng 3,62 m |
| Diện tích hai mặt mái | 3,62 × 12,4 × 2 | khoảng 89,8 m² |
| Cộng hao hụt 7% | 89,8 × 1,07 | khoảng 96,1 m² |
Với ví dụ này, người mua không nên chỉ nói “mái nhà 6 × 12 m”. Diện tích mặt bằng là 72 m², nhưng diện tích tôn sau khi tính độ dốc, phần đua và hao hụt đã lên khoảng 96 m². Đây là lý do nhiều công trình bị thiếu tôn nếu chỉ ước lượng theo mặt sàn.
Cách tính số tấm tôn theo khổ hữu dụng

Khi đặt hàng thực tế, nhà cung cấp thường cần số tấm và chiều dài từng tấm, không chỉ tổng m². Với mái tôn, mỗi tấm thường chạy từ đỉnh mái xuống mép mái. Số tấm theo một mặt mái được tính bằng chiều dài mái chia cho khổ hữu dụng của tôn.
Số tấm một mặt mái = làm tròn lên (chiều dài mái / khổ hữu dụng)
Ví dụ giả định tôn có khổ hữu dụng 1,07 m, chiều dài mái 12,4 m: số tấm một mặt = 12,4 / 1,07 = 11,59, làm tròn lên 12 tấm. Mái hai dốc bằng nhau cần 24 tấm, mỗi tấm dài khoảng 3,62 m trước khi cộng phần cắt chỉnh theo thực tế. Khổ 1,07 m chỉ dùng để minh họa, không phải quy cách chung. Chẳng hạn, bảng thông số của NS BlueScope Lysaght Việt Nam ghi dòng LYSAGHT TRIMDEK OPTIMA có khổ hữu dụng 1.015 mm (1,015 m): nếu chỉ xét phép đếm theo chiều dài mái 12,4 m thì cần làm tròn lên 13 tấm mỗi mặt, tức 26 tấm cho hai mặt bằng nhau. Đây là so sánh số lượng theo khổ phủ, không phải xác nhận dòng tôn đó phù hợp với mọi độ dốc hay kết cấu mái; trước khi đặt hàng phải chốt đúng mã tôn, chiều dài cắt và yêu cầu lắp đặt của nhà sản xuất/thiết kế.
Điểm rất quan trọng: hãy dùng khổ hữu dụng, không dùng khổ phủ bì. Chiều rộng hữu dụng là phần tôn còn lại sau khi trừ chồng mí; nhiều loại tôn có khổ phủ bì lớn hơn khổ hữu dụng, nên nếu dùng nhầm số này người mua dễ đặt thiếu hàng.
Hao hụt tôn lợp mái nên cộng bao nhiêu?

Không có một tỷ lệ hao hụt cố định cho mọi công trình. Hao hụt phụ thuộc vào kiểu mái, độ phức tạp, số đường cắt, chiều dài tấm, loại sóng, cách chồng mí, vị trí máng xối, diềm, úp nóc và tay nghề thi công. Bảng dưới đây chỉ nên xem là mức dự toán ban đầu trước khi chốt theo bản vẽ hoặc khảo sát thực tế.
| Kiểu mái | Tỷ lệ hao hụt gợi ý | Khi nào dùng |
|---|---|---|
| Mái một dốc hoặc hai dốc đơn giản | 5–7% | Mái vuông vức, ít cắt xéo, ít mái phụ. |
| Mái nhà dân có mái phụ, diềm, góc giao | 7–10% | Có mái hiên, mái phụ, nhiều mép cắt hoặc nhiều phụ kiện. |
| Mái Thái, mái nhiều tầng, nhiều mặt | 10–12% | Nhiều mặt mái nhỏ, nhiều giao mái, cần cắt chỉnh nhiều. |
| Mái vòm, mái cong, mái sửa chữa | 10–15% hoặc khảo sát riêng | Cần uốn/cắt theo thực tế, khó tính chính xác chỉ bằng mặt bằng. |
Một lỗi thường gặp là cộng hao hụt hai lần. Nếu đã dùng khổ hữu dụng để tính số tấm thì phần chồng mí theo chiều ngang đã được tính trong khổ hữu dụng. Hao hụt cộng thêm nên dành cho phần cắt xéo, mép mái, dư chiều dài, tấm lỗi, sai số đo đạc hoặc phát sinh thi công.
Diện tích tôn và loại tôn có liên quan gì đến báo giá?
Cùng một diện tích mái nhưng báo giá có thể khác nhau do loại tôn, độ dày, lớp mạ, màu sơn, khổ hữu dụng, chiều dài tấm và yêu cầu phụ kiện. Tôn lạnh, tôn màu, tôn kẽm hoặc tôn cách nhiệt không nên so sánh chỉ bằng đơn giá mét vuông nếu thông số khác nhau.
Khi còn phân vân về vật liệu lợp mái, có thể xem thêm bài tôn lạnh hay tôn màu nên chọn loại nào cho từng công trình hoặc bài tôn kẽm, tôn lạnh, tôn màu nên chọn loại nào.
Vì sao diện tích tính đúng nhưng vẫn thiếu tôn?
Ngay cả khi công thức đúng, công trình vẫn có thể thiếu tôn nếu bỏ sót các yếu tố sau:
- Không cộng phần đua mái, diềm, máng xối hoặc mái hiên.
- Dùng khổ phủ bì thay vì khổ hữu dụng sau chồng mí.
- Không làm tròn lên số tấm theo từng mặt mái.
- Mái có góc xéo, mái phụ, ô lấy sáng, vị trí xuyên mái nhưng chưa cộng hao hụt.
- Chiều dài tấm quá dài, phải chia đoạn và có chồng mí theo chiều dọc.
- Không tính phụ kiện như úp nóc, úp hông, diềm, vít, keo, foam, máng xối.
- Khoảng cách xà gồ không phù hợp khiến tôn phải xử lý hoặc thay đổi quy cách.
Riêng phần xà gồ, khoảng cách đỡ tôn ảnh hưởng đến độ võng, độ rung, vị trí bắn vít và khả năng thoát nước của mái. Nên đọc thêm bài khoảng cách xà gồ mái tôn bao nhiêu là hợp lý trước khi chốt vật tư.
Liên hệ giữa tôn và xà gồ khi đặt vật tư
Tôn và xà gồ không nên tính rời nhau. Nếu mái dùng tôn mỏng, sóng thấp hoặc khu vực gió lớn, cần xem lại khoảng cách xà gồ, độ dốc và phương án bắn vít. Nếu thay loại tôn từ 9 sóng sang 5 sóng, hoặc từ tôn thường sang tôn PU, khổ hữu dụng và trọng lượng cũng có thể thay đổi.
Khi cần dự toán đồng thời xà gồ, có thể xem bài cách tính số lượng xà gồ cho mái tôn để tránh trường hợp đặt đủ tôn nhưng thiếu khung đỡ hoặc phụ kiện thi công.
Mẫu thông tin gửi nhà cung cấp để báo giá nhanh
Để nhận báo giá sát hơn, người mua nên gửi thông tin theo mẫu sau thay vì chỉ hỏi “tôn lợp mái bao nhiêu tiền một mét”:
Tôi cần báo giá tôn lợp mái cho nhà dài 12 m, ngang 6 m, mái chữ A hai dốc, cao mái 1,5 m, mái đua 0,3 m mỗi bên. Dự kiến dùng tôn lạnh/tôn màu [loại], độ dày [mm/zem], khổ hữu dụng [nếu biết], giao tại [khu vực]. Vui lòng báo số tấm, chiều dài từng tấm, phụ kiện đi kèm, VAT/vận chuyển và hao hụt khuyến nghị.
Nếu cần mẫu hỏi chi tiết hơn cho cả tôn và xà gồ, có thể dùng bài checklist hỏi báo giá xà gồ tôn.
Những lỗi khiến báo giá tôn bị lệch
Báo giá tôn có thể lệch dù cùng diện tích vì mỗi bên đang hiểu khác thông số. Các lỗi phổ biến gồm: báo theo khổ phủ bì thay vì khổ hữu dụng, thiếu chiều dài tấm, chưa nói độ dày, chưa chốt màu/lớp mạ, chưa cộng vận chuyển, chưa tính phụ kiện hoặc chưa tính hao hụt cắt lắp.
Đây cũng là lý do cùng một quy cách nghe có vẻ giống nhau nhưng giá cuối cùng vẫn khác. Bạn có thể tham khảo thêm bài vì sao cùng quy cách mà giá xà gồ tôn vẫn chênh nhau để biết nên so sánh báo giá theo những dòng thông tin nào.
Kết luận
Cách tính diện tích tôn lợp mái chuẩn không chỉ là lấy dài × rộng. Người mua cần tính theo chiều dốc thật của mái, dùng khổ hữu dụng khi quy đổi số tấm, làm tròn số tấm theo từng mặt mái và cộng hao hụt phù hợp với độ phức tạp của công trình.
Để nhận báo giá sát công trình, hãy gửi loại tôn, độ dày, kiểu mái, chiều dài, chiều ngang, chiều cao mái, phần đua mái, khu vực giao và yêu cầu VAT/vận chuyển. Nếu chưa có bản vẽ, nên gửi ảnh hiện trạng hoặc phác thảo kích thước để nhà cung cấp kiểm tra trước khi chốt số lượng.
FAQ
Tính diện tích tôn lợp mái có lấy theo diện tích mặt sàn không?
Không nên lấy trực tiếp theo diện tích mặt sàn. Mái tôn có độ dốc nên diện tích mặt mái nghiêng thường lớn hơn diện tích chiếu bằng. Cần tính chiều dốc mái rồi nhân với chiều dài mái và số mặt mái.
Khổ hữu dụng của tôn là gì?
Khổ hữu dụng là phần chiều rộng thực tế được che phủ sau khi các tấm tôn chồng mí lên nhau. Khi tính số tấm, nên dùng khổ hữu dụng thay vì khổ phủ bì để tránh đặt thiếu hàng.
Hao hụt tôn lợp mái nên cộng bao nhiêu là đủ?
Mái đơn giản thường có thể dự toán khoảng 5–7%. Mái nhiều mặt, mái Thái, mái có cắt xéo hoặc mái vòm có thể cần 10–15% hoặc khảo sát riêng. Tỷ lệ cuối cùng nên chốt theo bản vẽ và đội thi công.
Tôn càng dài càng ít hao hụt đúng không?
Không hẳn. Tôn dài có thể giảm nối chồng theo chiều dọc nhưng khó vận chuyển, dễ cong vênh khi bốc xếp và cần đội thi công có kinh nghiệm. Chiều dài tấm nên chọn theo chiều dốc mái, điều kiện vận chuyển và khả năng lắp đặt.
Có cần tính phụ kiện khi đặt tôn không?
Có. Ngoài tôn chính, cần tính úp nóc, úp hông, diềm mái, máng xối, vít, keo, foam hoặc phụ kiện chống dột tùy kiểu mái. Nhiều đơn hàng thiếu vật tư không phải do thiếu tôn chính mà do thiếu phụ kiện.
Nên gửi gì để được báo giá tôn nhanh?
Nên gửi kiểu mái, chiều dài, chiều ngang, chiều cao mái, phần đua mái, loại tôn, độ dày, màu/lớp mạ, số lượng dự kiến, khu vực giao và yêu cầu VAT/vận chuyển. Có bản vẽ hoặc ảnh hiện trạng thì càng dễ báo đúng.
Minh bạch nội dung
Tác giả & người kiểm duyệt
Bài viết được tách rõ vai trò chuyên môn và vai trò review để người đọc dễ kiểm chứng thông tin trước khi liên hệ báo giá.
Tác giả chuyên môn
Đạt Phạm
Phụ trách nội dung kỹ thuật về thép và vật liệu xây dựng
Các bài viết do Kỹ sư Đạt Phạm biên soạn nhằm giúp khách hàng hiểu đúng về chủng loại thép, cách đọc thông số kỹ thuật, cách đối chiếu quy cách thực tế và các yếu tố ảnh hưởng đến báo giá thép tại từng thời điểm. Thông tin giá và tồn kho cần được xác nhận trực tiếp với Đông Dương SG trước khi đặt hàng.
Lưu ý minh bạch: Giá thép, tồn kho, quy cách và thời gian giao hàng có thể thay đổi theo thị trường. Người đọc nên liên hệ Đông Dương SG để xác nhận thông tin trước khi đặt hàng.
Bảng giá thép xây dựng Liên hệ xác nhận báo giá