Xà gồ Z là gì?
Xà gồ Z là cấu kiện thép thành mỏng tạo hình nguội có mặt cắt dạng chữ Z, thường dùng làm thanh đỡ mái và vách trong hệ kết cấu được thiết kế phù hợp. Một số hệ xà gồ Z có thể nối chồng tại vị trí gối theo bản vẽ và hướng dẫn riêng của nhà sản xuất. Không phải mọi tiết diện Z đều được phép nối chồng như nhau, và không thể chọn kích thước chỉ theo tên Z200 hay Z300.
35 lựa chọn quy cách và thông số cần xác nhận
Trang hiển thị 7 chiều cao danh nghĩa (Z100, Z120, Z150, Z180, Z200, Z250, Z300) × 5 độ dày (1,5; 1,8; 2,0; 2,5; 3,0 mm) = 35 lựa chọn. Đây là các phương án chọn trên website, không phải cam kết mọi tổ hợp đều có sẵn hoặc cùng một mác thép.
| Thông số | Lựa chọn đang có | Cần xác nhận thêm |
|---|---|---|
| Chiều cao | Z100, Z120, Z150, Z180, Z200, Z250, Z300 | Hai cánh, mép gấp, chiều dài và vị trí lỗ |
| Độ dày | 1,5 / 1,8 / 2,0 / 2,5 / 3,0 mm | Dung sai, bề mặt và kg/m của tiết diện hoàn chỉnh |
| Chiều dài | Đặt theo bản vẽ/cut list | Chiều dài từng cây và số lượng |
| Nối chồng | Theo thiết kế | Chiều dài lap, vị trí gối và lỗ liên kết |
Ký hiệu Z200 dày 2,0 mm chưa đủ để đặt hàng: cần ghi riêng chiều rộng cánh lớn và cánh nhỏ, mép gấp, bề mặt, chiều dài từng cây và thông số lỗ. Hai nhà cung cấp cùng gọi Z200 vẫn có thể dùng hình học tiết diện khác nhau.
Ví dụ Z150×50×56×20: Theo cách ghi thân × cánh 1 × cánh 2 × mép gấp, các số lần lượt là 150, 50, 56 và 20 mm. Hai cánh khác rộng nên phải kiểm hướng lắp, vị trí lỗ và bản vẽ của hãng. Đây chỉ là ví dụ đọc mã, không xác nhận có sẵn quy cách này.
| Thông số | Cần xác nhận trước khi báo giá |
|---|---|
| Chiều cao | Z100 đến Z300 theo quy cách chọn |
| Độ dày | 1,5–3,0 mm |
| Cánh lớn/cánh nhỏ | Đo và ghi riêng từng cánh |
| Mép gấp | Kích thước và hướng gấp |
| Chiều dài | Chiều dài cây và đoạn nối chồng |
Cách tính chiều dài khi xà gồ Z nối chồng
Với sơ đồ nối chồng đã được kỹ sư duyệt, phần hai cây nằm đè lên nhau được tính vào chiều dài vật tư đặt mua nhưng không làm tăng tương ứng chiều dài tuyến mái sử dụng. Do đó, không lấy tổng chiều dài cây mua về làm chiều dài phủ kín thực tế; cần tính từng vị trí nối theo bản vẽ.
Ví dụ giả định để hiểu phép tính: Hai cây dài 6,20 m nối chồng 0,40 m tại một vị trí thì chiều dài tuyến sau nối là 6,20 + 6,20 − 0,40 = 12,00 m trong mô hình nối thẳng đơn giản, chưa xét các phần đầu mút hoặc cấu tạo khác. Tổng vật tư vẫn là 12,40 mét dài. Con số 0,40 m chỉ phục vụ phép tính, không phải chiều dài nối chồng được khuyến nghị cho bất kỳ Z100–Z300 nào. Thiết kế và tài liệu hệ sản phẩm quyết định sơ đồ nối, vị trí gối, số lỗ và chiều dài cần đặt.
Lập danh sách cắt cây và bản vẽ lỗ liên kết
Khi đặt hàng gia công, hãy lập danh sách từng cây cần cắt (thường được gọi là cut list) theo mã vị trí, tiết diện đầy đủ, chiều dài thực đặt, đầu nào nối chồng và số lượng. Nếu cần đột lỗ, gửi bản vẽ gia công đã duyệt thay vì chỉ báo tổng số mét.
| Mã vị trí | Quy cách | Chiều dài cây | Lap tại đầu/cuối | Yêu cầu lỗ |
|---|---|---|---|---|
| Z-M1 | Z200 × 2,0 mm | Theo bản vẽ | Ghi riêng từng đầu | Tọa độ lỗ theo bản vẽ |
| Z-M2 | Z200 × 2,0 mm | Theo bản vẽ | Ghi riêng từng đầu | Không dùng mẫu miệng nếu chưa duyệt |
Điểm dễ giao sai hàng: Xà gồ Z có thể có hai cánh rộng khác nhau. Vị trí lỗ phải ghi rõ lấy mốc từ đầu trái hay đầu phải của cây, đo trên cánh lớn hay cánh nhỏ, hướng đặt mặt Z và phiên bản bản vẽ. Đảo đầu cây hoặc đảo cánh có thể làm các lỗ không khớp dù chiều dài và số lượng đều đúng. Bản vẽ gia công còn được gọi là shop drawing; cần được duyệt trước khi đột.
Cách so sánh hai báo giá xà gồ Z
Chỉ so giá khi cùng hình học tiết diện, độ dày, cấp thép, lớp mạ/bề mặt, khối lượng kg/m, sơ đồ nối chồng và số cây. Giá theo mét dài chưa đủ: một phương án nối chồng cần mua nhiều mét hơn chiều dài tuyến mái sử dụng; cũng phải cộng công cắt, lỗ liên kết, phụ kiện, VAT và vận chuyển.
Ví dụ giả định: Nếu barem của đúng tiết diện được xác nhận là 4,8 kg/m, hai cây dài tổng cộng 12,40 m trong ví dụ trên tương ứng 12,40 × 4,8 = 59,52 kg trước các sai lệch do chế tạo, lỗ đột và lớp phủ. 4,8 kg/m không phải trọng lượng thực tế của Z200 đang bán. Yêu cầu nhà cung cấp xác nhận barem theo đúng tiết diện và lô hàng trước khi quy đổi đơn giá/kg hoặc so giá/cây.
Vì sao cùng tên Z150 nhưng kg/m khác? Hai bảng có thể dùng kích thước cánh, mép gấp, độ dày hoặc cách tính khác nhau. Khi nhận hàng, cân mẫu đại diện, lấy tổng kg chia tổng chiều dài đo thực tế, rồi so với bảng đúng nhà sản xuất và lô hàng. Không tự áp dụng dung sai ±5% khi chưa có hồ sơ quy định.
Không tự đổi xà gồ Z sang C hoặc ngược lại chỉ để mua rẻ: điều kiện nhịp, tải trọng, liên kết, giằng và cấu tạo nối phải theo hồ sơ thiết kế. Phần so sánh chi tiết để tại bài hướng dẫn riêng, không lặp lại trong trang bán sản phẩm.
Mẫu yêu cầu báo giá và kiểm tra khi nhận hàng
Ví dụ cách gửi yêu cầu: “Cần hỏi giá xà gồ Z200 dày danh nghĩa 2,0 mm. Vui lòng xác nhận kích thước hai cánh, mép gấp, cấp thép, lớp phủ, kg/m và dung sai theo catalogue. Số cây, chiều dài từng cây, phần nối tại đầu/cuối, sơ đồ lắp và vị trí lỗ theo bản vẽ đã duyệt gửi kèm. Báo riêng chi phí cắt, đột lỗ, VAT, vận chuyển, bốc dỡ và điều kiện giao hàng.” Đây là mẫu để hỏi thông tin, không phải xác nhận tồn kho hoặc đơn đặt hàng.
- Đếm số cây và kiểm mã vị trí, chiều dài cắt, chiều cao thân, cánh lớn, cánh nhỏ, mép gấp và độ dày theo bản vẽ.
- Đối chiếu từng lỗ với đầu cây làm mốc, cánh được đột, đường kính, tọa độ và hướng lắp.
- Kiểm độ thẳng, cong vênh, mép cắt, tình trạng bề mặt và lớp phủ nếu có.
- So khối lượng/kg/m với catalogue hoặc chứng từ đúng lô theo quy tắc đo đã thống nhất; không mặc định dung sai chung.
- Ghi nhận sai lệch trước khi lắp, đối chiếu chứng từ giao hàng và điều kiện nghiệm thu đã chốt.
Tiêu chuẩn tham khảo và hướng dẫn liên quan
Có thể tham khảo TCVN 14594:2026 về thiết kế thép thành mỏng tạo hình nguội và TCVN 5575:2024 về thiết kế kết cấu thép. TCVN 6525:2018 chỉ áp dụng khi vật liệu thép tấm mạ kẽm hoặc kẽm-sắt đầu vào thuộc đúng phạm vi tiêu chuẩn. Không mặc định 35 lựa chọn đang bán đã được chứng nhận theo những tiêu chuẩn này; cần kiểm catalogue và chứng từ của đúng lô.
G350/G450/G550 và Z120/Z275 khác nhau thế nào? Theo AS 1397, G là ký hiệu cấp thép theo cơ tính; Z là ký hiệu khối lượng lớp mạ kẽm. Ví dụ Z275 biểu thị mức 275 g/m² tính tổng hai mặt, không phải lớp mạ dày 275 µm. Z120 ở lớp mạ cũng khác Z120 là tên quy cách xà gồ. Cần chứng từ đúng lô trước khi chốt.
Để chọn nhóm vật tư xem danh mục Tôn/Xà gồ và Xà gồ C. Nếu cân nhắc thay đổi hệ xà gồ, đọc so sánh xà gồ C và Z và cách xác định khoảng cách xà gồ theo bảng span. Sau khi bước xà gồ và sơ đồ nối đã duyệt, sử dụng công cụ tính số lượng xà gồ để tính số lượng, và checklist hỏi báo giá xà gồ và tôn để chuẩn bị thông tin hỏi giá.

